ThanThiet.comThân Thiết
Hiểu cha mẹ, ông bà khi mình đã lớn

Con ở xa bố mẹ: nghe giọng qua điện thoại để biết bố mẹ thật sự thế nào

Bố mẹ lúc nào cũng "khoẻ, bình thường". Con ở xa nghe gì trong giọng, hỏi câu nào, lúc nào, để biết bố mẹ đang vui, đang mệt hay đang giấu chuyện.

Wide shot of a small backyard vegetable garden, a young Vietnamese woman in a mint green shirt watering plants with her mother on a weekend visit, bright midday light

Con ở xa bố mẹ muốn biết bố mẹ thật sự thế nào thì đừng tin câu "khoẻ, bình thường", mà nghe những thứ khác trong cuộc gọi: giọng nhanh hay chậm, bố mẹ đang làm gì lúc nghe máy, bố mẹ kể về ai, và có chuyện gì bố mẹ đột nhiên không nhắc nữa. Gọi đều đặn vào cùng một khung giờ thì bạn mới có cái để so, và ghi một dòng sau mỗi cuộc gọi thì sau vài tháng bạn đọc được bố mẹ qua điện thoại khá rõ.

Ví dụ giả định: chị G ba mươi tuổi, làm ở thành phố cách nhà gần một ngày xe. Chị gọi về hai lần mỗi tuần, lần nào mẹ cũng nói "nhà vẫn bình thường". Một lần về nhà chị mới biết bố bị ngã xe đã ba tuần, cả nhà dặn nhau "đừng nói cho nó lo". Từ đó chị đổi cách gọi.

Vì sao bố mẹ hay giấu con ở xa

Bố mẹ có con đi làm xa thường mang một suy nghĩ chung: con đã vất vả, đừng làm con lo thêm. Chuyện ốm, chuyện tiền, chuyện xích mích với hàng xóm, bố mẹ đều cân xem có nên nói không, và phần lớn là không. Họ nghĩ con ở xa biết cũng không làm gì được, chỉ thêm mất ngủ.

Thêm nữa, bố mẹ sợ con bỏ việc về. Có ông bố đau lưng cả tháng không dám kể vì sợ con xin nghỉ phép, mất lương. Có bà mẹ đi khám một mình, chỉ khi có kết quả ổn mới kể "à, tháng trước mẹ có đi khám". Câu "mẹ không sao đâu" vừa là thương con, vừa là cách bố mẹ giữ vai người lo cho con chứ không phải người được con lo.

Hiểu như vậy thì bạn sẽ thôi trách bố mẹ giấu, và chuyển sang việc tạo ra những cuộc gọi mà bố mẹ dễ kể thật. Không phải bằng cách hỏi dồn, mà bằng cách gọi đều, hỏi đúng, và cho bố mẹ thấy biết chuyện thì con bình tĩnh, không làm ầm lên. Lần đầu bố mẹ kể một chuyện nhỏ mà bạn phản ứng nhẹ nhàng, lần sau bố mẹ sẽ kể chuyện lớn hơn.

Nghe gì trong một cuộc gọi

Tốc độ và độ dài câu trả lời. Mẹ bình thường hay kể dài mà hôm nay trả lời cụt "ừ, ừ", có thể mẹ đang mệt, đang buồn, hoặc đang có người bên cạnh. Ghi lại để lần sau so, đừng kết luận ngay.

Tiếng nền. Bố đang ở vườn, mẹ đang nấu cơm, hay cả hai đang nằm lúc bảy giờ tối. Bố mẹ vốn hay ra vườn mà mấy tuần liền gọi đều thấy đang nằm nghỉ, đó là điều đáng hỏi thêm.

Chuyện bố mẹ thôi không nhắc. Mẹ hay kể chuyện nhóm đi bộ buổi sáng mà hai tuần nay không nhắc. Bố hay kể chuyện câu cá mà dạo này im. Chuyện biến mất thường nói nhiều hơn chuyện được kể.

Người được nhắc tới. Bố mẹ bỗng kể nhiều về một người họ hàng đang ốm, có khi là vì đang lo cho chính mình. Bố mẹ nhắc nhiều tới một người hàng xóm hay sang giúp, có khi vì đang cần giúp hơn trước.

Câu hỏi bố mẹ hỏi lại con. Mẹ hỏi "dạo này con có về được không" nhiều hơn thường lệ, có khi mẹ đang nhớ, có khi mẹ có chuyện muốn nói trực tiếp.

Lịch gọi và cách ghi lại

Không có số lần gọi nào đúng cho mọi nhà. Cái quan trọng là đều đặn, để bạn và bố mẹ đều có cái mốc để so:

  1. Chọn hai khung giờ cố định trong tuần, ví dụ tối thứ Tư lúc tám giờ và sáng Chủ nhật lúc chín giờ. Hỏi bố mẹ giờ nào tiện nhất, đừng chọn giờ thời sự hay giờ bố mẹ đi ngủ.
  2. Cuộc gọi giữa tuần ngắn, năm đến mười phút, hỏi một hai chuyện cụ thể. Cuộc gọi cuối tuần dài hơn, có thể gọi video để nhìn thấy bố mẹ và nhà cửa.
  3. Sau mỗi cuộc gọi ghi một dòng: ngày, giọng bố mẹ thế nào, chuyện chính, chuyện lạ. Ví dụ "Chủ nhật, mẹ vui, kể chuyện cây bưởi; bố không nghe máy, mẹ bảo bố đi ngủ sớm".
  4. Cuối tháng đọc lại cả tháng. Nếu thấy một điều lặp lại ba bốn lần, như bố đi ngủ sớm hay mẹ hay mệt, đó là điều cần hỏi kỹ ở cuộc gọi sau, hoặc nhờ người ở gần ghé qua.
  5. Nếu lỡ một cuộc gọi, nhắn trước: "Mẹ ơi tối nay con họp muộn, mai con gọi nhé, mẹ đừng chờ." Bố mẹ có con ở xa rất hay ngồi chờ điện thoại.

Chị G làm như vậy được hai tháng thì nhận ra mỗi lần bố "đi ngủ sớm" là lần bố đau lưng. Chị hỏi thẳng một cách nhẹ nhàng, và lần đầu tiên bố kể thật.

Câu hỏi giúp bố mẹ kể thật mà không thấy bị tra

Câu "bố mẹ có khoẻ không" gần như luôn nhận câu "khoẻ". Câu hỏi cụ thể, về việc làm trong ngày, khó trả lời dối hơn và không làm bố mẹ thấy bị kiểm tra. Con gái hỏi mẹ: "Sáng nay mẹ có đi bộ với mấy cô không, đi tới đâu rồi mẹ?" Nếu mẹ ngập ngừng "dạo này mẹ nghỉ", đó là lúc hỏi tiếp nhẹ nhàng "mẹ nghỉ vì mỏi chân hay vì trời mưa hả mẹ?".

Con trai hỏi bố: "Tuần này bố ra vườn được mấy buổi, cây ổi bố tỉa chưa?" Bố đang khoẻ sẽ kể vanh vách, bố đang mệt sẽ trả lời lấp lửng.

Khi nghi bố mẹ đang giấu: "Mẹ ơi, có chuyện gì mẹ cứ kể con nghe, con không về ngay đâu, con chỉ muốn biết để yên tâm." Câu "con không về ngay đâu" gỡ đúng nỗi lo của bố mẹ là làm con bỏ việc.

Khi muốn nghe chuyện vui: "Tuần này nhà mình có chuyện gì vui không mẹ?" Hỏi chuyện vui cũng quan trọng như hỏi chuyện lo, vì bố mẹ hay chỉ kể chuyện vui khi được hỏi.

Khi bố mẹ đã kể một chuyện khó: "Con cảm ơn mẹ đã kể, lần sau có gì mẹ cứ nói con nhé, con thà biết sớm."

Kể chuyện của mình trước để bố mẹ kể chuyện của bố mẹ

Một điều nhiều người con ở xa ít để ý: cuộc gọi của mình toàn là câu hỏi. Ăn chưa, khoẻ không, bố đâu, có chuyện gì không. Bố mẹ trả lời như người được hỏi thăm, ngắn và an toàn. Khi bạn kể chuyện của mình trước, cuộc gọi đổi thành hai người nói chuyện, và bố mẹ cũng kể lại theo cách đó.

Kể những chuyện nhỏ, cụ thể, không phải báo cáo: "Mẹ ơi hôm nay con nấu thử canh cua theo kiểu mẹ, mà nêm sao vẫn không ra vị như ở nhà." Mẹ sẽ chỉ cách nêm, rồi từ chuyện canh cua sang chuyện chợ quê, chuyện bà bán cua quen, chuyện mẹ dạo này đi chợ ít vì mỏi chân. Câu cuối cùng đó là điều bạn cần biết, và mẹ nói ra tự nhiên vì đang kể chuyện chứ không phải đang bị hỏi.

Con trai kể với bố: "Bố ơi, xe con hôm nay lại kêu cái tiếng như hồi bố sửa, bố bảo con lần trước là chỗ nào ấy nhỉ?" Bố được làm người biết, được giúp con, và bố sẽ nói nhiều hơn bất kỳ câu hỏi thăm nào.

Kể cả chuyện khó của mình ở mức vừa phải. Khi con chỉ kể chuyện vui, bố mẹ cũng nghĩ phải chỉ kể chuyện vui. Một câu như "Tuần này con hơi mệt vì dự án dồn, nhưng xong rồi" cho bố mẹ biết trong nhà này kể chuyện mệt là bình thường, và lần sau bố mẹ mệt cũng dễ nói hơn. Chỉ cần đừng kể chuyện khó tới mức làm bố mẹ mất ngủ.

Phản ứng làm bố mẹ giấu nhiều hơn

Bố mẹ quyết định có kể tiếp hay không dựa vào cách con phản ứng ở lần trước. Những phản ứng dưới đây làm lần sau bố mẹ im.

TránhThay bằng
"Sao giờ mẹ mới nói, con là con mà mẹ giấu?""Con biết rồi, giờ mẹ thấy đỡ chưa?"
Đòi về ngay, gọi liên tục cả ngàyHỏi rõ tình hình, hẹn giờ gọi lại, nhờ người ở gần ghé
Gọi cho cả họ hàng báo tinChỉ báo cho người cần biết, hỏi ý bố mẹ trước
Mắng bố "đã bảo đừng đi xe nữa"Hỏi bố cần gì trong mấy tuần tới
Tự tra mạng rồi phán bệnh qua điện thoạiHỏi bác sĩ dặn gì, và đưa đi khám nếu chưa đi

Cái KHÔNG cần làm: không cần gọi mỗi ngày nếu bố mẹ thấy phiền, không cần lắp thiết bị theo dõi bố mẹ, không cần nhờ hàng xóm "để ý giùm" từng bữa ăn. Bố mẹ có quyền riêng tư như mọi người lớn. Bạn muốn biết để quan tâm, không phải để giám sát. Bố mẹ cảm nhận được sự khác nhau đó rất rõ, và chỉ khi thấy mình được tôn trọng thì bố mẹ mới thoải mái kể thật với con.

Mỗi lần về: nhìn thay cho nghe

Điện thoại chỉ cho bạn giọng. Mỗi lần về, dành nửa ngày để nhìn: tủ lạnh có gì, thuốc bác sĩ kê có đang dùng đều không (chỉ nhìn, không tự thay đổi), sân có rêu trơn không, bóng đèn cầu thang còn sáng không, bố mẹ đứng lên ngồi xuống có chậm hơn lần trước không. Ghi lại những gì khác so với lần về trước.

Đi chợ cùng mẹ một buổi, ra vườn cùng bố một buổi. Ở cạnh bố mẹ vài tiếng, bạn biết nhiều hơn mười cuộc gọi. Nếu thấy điều gì đáng lo, nói với bố mẹ bằng câu hỏi, không bằng kết luận: "Bố ơi, con thấy bố lên cầu thang hay vịn tường, bố có thấy mỏi gối không?" Rồi hẹn đưa bố đi khám trong lần về này, nếu cần.

Sau mỗi chuyến về, gọi lại trong vòng ba ngày, nhắc một chuyện đã cùng làm. Sau một năm, đọc lại sổ và so: bố mẹ có đổi gì không, chuyện gì nhắc nhiều lên, chuyện gì biến mất. Bạn sẽ thấy mình biết về bố mẹ nhiều hơn cả khi còn sống cùng nhà.

Câu hỏi thường gặp

Con ở xa nên gọi về nhà mấy lần một tuần?

Không có con số đúng cho mọi nhà. Hai lần một tuần vào giờ cố định là nhịp nhiều người thấy vừa, một cuộc ngắn giữa tuần và một cuộc dài cuối tuần. Quan trọng là đều đặn để bố mẹ có cái mà chờ và bạn có cái để so.

Bố mẹ không biết dùng gọi video thì làm sao?

Gọi thoại bình thường vẫn đủ để nghe giọng và hỏi chuyện. Lần về tới, cài sẵn và tập cho bố mẹ bấm nghe một nút. Nếu bố mẹ ngại, đừng ép, giọng nói vẫn là nguồn thông tin tốt.

Có nên nhờ hàng xóm để ý bố mẹ không?

Có thể nhờ một người bố mẹ tin, báo cho bạn khi có chuyện bất thường. Nhưng nên nói với bố mẹ là mình có nhờ, và đừng nhờ người đó báo cáo từng việc nhỏ. Bố mẹ biết bị theo dõi sẽ khó chịu.

Nghe giọng mẹ khác thường nhưng mẹ nói không sao thì làm gì?

Ghi lại và gọi lại sớm hơn thường lệ, hỏi một câu cụ thể về việc mẹ làm trong ngày. Nếu thấy dấu hiệu lạ kéo dài hoặc nặng hơn, nhờ người ở gần ghé thăm và đưa mẹ đi khám.

Bố mẹ giận vì con ít gọi thì nói thế nào?

Nhận là mình gọi ít, đừng biện minh dài. Nói rõ lịch gọi mới mà bạn giữ được, và giữ đúng. Bố mẹ cần thấy sự đều đặn hơn là nghe lời hứa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138