ThanThiet.comThân Thiết
Hiểu cha mẹ, ông bà khi mình đã lớn

Bố mẹ thích gì khi lúc nào cũng bảo không cần gì: đọc ý qua lời than và đồ dùng

Mẹ nói "mua làm gì", bố bảo "nhà đủ cả". Cách nghe lời than, nhìn đồ dùng đã sờn và hỏi vòng để biết bố mẹ thật sự thích gì, cần gì.

Wide shot of a countryside house porch with a tiled roof, a Vietnamese mother in an indigo blue blouse mending a worn cloth bag, soft morning light

Bố mẹ lúc nào cũng bảo "không cần gì" thì cách biết bố mẹ thích gì là đừng hỏi thẳng nữa, mà nghe lời than trong những cuộc gọi bình thường, nhìn món đồ nào đã dùng tới sờn mà vẫn không bỏ, và để ý bố mẹ hay nhắc lại chuyện gì. Ba nguồn đó ghi vào một trang sổ trong vài tháng là đủ để thấy rõ bố mẹ thích gì, thiếu gì, và cả những điều bố mẹ ngại nói ra.

Phần dưới đi theo một ví dụ giả định: chị A ba mươi lăm tuổi, làm ở thành phố, mỗi tháng về quê một lần. Lần nào hỏi "mẹ cần gì con mua" cũng nhận cùng một câu "nhà có đủ cả, con giữ tiền mà lo cho mình". Chị chuyển sang nghe và nhìn, và sau một mùa thì biết được nhiều hơn mười năm hỏi thẳng.

Vì sao bố mẹ luôn trả lời "không cần gì"

Câu "không cần gì" hiếm khi có nghĩa là bố mẹ không thích gì. Phần lớn là bố mẹ sợ làm con tốn tiền, sợ con nghĩ mình đòi hỏi, hoặc đơn giản là đã quen sống thiếu một chút suốt mấy chục năm nên không nghĩ ra mình muốn gì. Có người mẹ cả đời mua đồ cho chồng con trước, tới lúc con hỏi thì thật lòng không biết trả lời ra sao.

Còn một lý do nữa: hỏi thẳng là đặt bố mẹ vào thế phải chọn ngay. Người lớn tuổi không thích bị hỏi dồn, nhất là qua điện thoại khi đang nấu cơm hay đang ngồi với hàng xóm. Họ trả lời câu an toàn nhất để kết thúc chuyện. Nhiều người con hỏi đi hỏi lại rồi kết luận "bố mẹ mình chẳng thích gì", trong khi thật ra là câu hỏi sai lúc và sai cách.

Hiểu được chỗ này thì bạn thôi giận câu "không cần gì" và bắt đầu thay đổi cách tìm hiểu. Việc của bạn không phải là ép bố mẹ nói ra, mà là để ý đủ lâu để tự thấy. Bố mẹ của chị A không nói, nhưng mẹ đã kể ba lần trong một tháng rằng cái ấm siêu tốc nhà bác hàng xóm "đun nhanh ghê", và bố thì đứng rất lâu trước sạp cây giống mỗi lần đi chợ xã.

Ba nguồn để đọc ý mà không cần hỏi

Lời than trong chuyện thường ngày. Bố mẹ không xin, nhưng hay than. "Cái quạt nhà mình kêu to quá, đêm cứ phải tắt đi bật lại." "Dạo này mẹ đọc tin nhắn mờ mắt quá." Những câu đó nói ra rồi trôi đi, nhưng là thông tin quý nhất. Ghi ngay vào ghi chú điện thoại sau cuộc gọi, kèm ngày, vì một tháng sau bạn sẽ quên ai nói gì.

Đồ dùng đã sờn mà không chịu bỏ. Mẹ hay nói "mua làm gì" nhưng cái túi vải con gửi về năm nào vẫn dùng tới bung chỉ. Bố có đôi dép đã mòn gót mà vẫn đi ra vườn mỗi sáng. Đồ dùng tới sờn cho biết hai điều: bố mẹ thích kiểu đồ đó, và bố mẹ đang thiếu một cái thay thế. Lần về tới, đi một vòng nhà, nhìn bếp, nhìn tủ dép, nhìn góc bố hay ngồi.

Chuyện bố mẹ hay nhắc lại. Một chuyện được kể lại hai ba lần là chuyện bố mẹ đang để tâm. Có thể là một món ăn hồi trẻ, một người bạn cũ lâu chưa gặp, một nơi muốn đi mà chưa đi. Bố chị A nhắc tới chuyện trồng thêm luống rau thơm sau nhà suốt cả mùa, dù chưa bao giờ nói "bố muốn có hạt giống".

Điều bố mẹ khen ở nhà người khác. "Nhà bác B có cái ghế tựa ngồi êm lưng ghê." Lời khen đồ nhà người khác thường là mong muốn nói vòng. Bố mẹ không dám nói "mua cho mẹ", nhưng sẽ khen thứ mình thích.

Ghi lại thế nào cho khỏi quên

Không cần sổ đẹp. Một trang trong ghi chú điện thoại tên "Mẹ" và một trang tên "Bố" là đủ. Cách chị A làm trong ba tháng:

  1. Sau mỗi cuộc gọi, trong vòng năm phút, ghi một dòng nếu có điều gì đáng ghi: ngày, bố mẹ nói gì, nguyên văn càng tốt. Ví dụ "12/3, mẹ: cái chảo chống dính bong hết rồi, chiên trứng dính".
  2. Mỗi lần về quê, trước khi đi ngủ, ghi thêm những gì nhìn thấy: món đồ đã sờn, thứ bố mẹ phải mượn hàng xóm, góc nhà bất tiện.
  3. Cuối mỗi tháng đọc lại một lượt, đánh dấu những gì xuất hiện từ hai lần trở lên. Đó là thứ bố mẹ thật sự để tâm, không phải nói cho có.
  4. Tách ba nhóm: thứ thiếu (đồ hỏng, đồ cũ), thứ thích (món ăn, cây, chuyện hay kể), thứ đang lo (sức khoẻ, ai đó trong họ, chuyện tiền). Nhóm thứ ba không phải để mua quà mà để biết lúc gọi nên hỏi han gì.
  5. Không ghi những gì bố mẹ dặn "đừng kể với ai". Sổ là để quan tâm, không phải để giữ chuyện riêng của bố mẹ.

Sau ba tháng, trang của mẹ chị A có mười bốn dòng, trong đó chuyện "đọc chữ trên điện thoại mờ mắt" xuất hiện bốn lần. Chị không mua gì cả, mà lần về sau chỉnh cỡ chữ điện thoại cho mẹ to lên, và hẹn mẹ đi khám mắt. Mẹ bảo "cái này thì được", câu hiếm khi nghe.

Hỏi vòng: khi vẫn cần hỏi thì hỏi thế nào

Có những lúc vẫn phải hỏi, ví dụ không chắc mẹ thích màu gì hay bố đi dép cỡ bao nhiêu. Cách hỏi vòng là gắn câu hỏi vào một chuyện khác, không gắn vào chuyện mua cho bố mẹ. Thay vì "mẹ thích áo màu gì con mua", hỏi "Mẹ ơi, con đang chọn áo cho đứa bạn trạc tuổi mẹ, mẹ thấy màu xanh đậm với màu nâu thì màu nào mặc đẹp hơn?" Mẹ sẽ trả lời theo ý mình.

Hỏi cỡ dép của bố: "Bố ơi, bố đứng lên cho con đo chân thử, con đang so cỡ với cái dép con định mua cho chú C." Hoặc đơn giản hơn, lần về lật đế dép của bố ra xem số. Cỡ chân người lớn tuổi đôi khi thay đổi, chân hay sưng hơn vào buổi chiều, nên ghi cả câu bố hay nói kiểu "dép này hơi chật lúc tối".

Hỏi về chuyện bố mẹ thích làm: "Mẹ, dạo này rảnh mẹ hay làm gì? Con thấy mẹ ít ra vườn." Câu này mở ra chuyện mẹ đang thích hay đang chán việc gì, nhiều khi lòi ra cả chuyện mẹ đau lưng nên ngại cúi, và bạn biết được nhiều hơn một món quà.

Với bố ít nói, hỏi qua người khác trong nhà: "Mẹ ơi, dạo này bố có hay nhắc tới chuyện gì không?" Mẹ thường biết bố đang mong gì rõ hơn chính bố nói ra.

Sai hay gặp khi đoán ý bố mẹ

Những cách dưới đây xuất phát từ lòng tốt nhưng làm bố mẹ khép lại, hoặc nhận mà không dùng.

TránhThay bằng
Hỏi "bố mẹ cần gì" mỗi lần gọiNghe, ghi lại, và chỉ hỏi vòng khi cần chi tiết như cỡ, màu
Mua thứ đắt tiền theo ý mình rồi mang vềChọn thứ thay thế đúng món bố mẹ đã dùng sờn, cùng kiểu, dễ dùng
Thay hết đồ cũ trong một lần vềThay từng món, để bố mẹ quen dần và không thấy bị "dọn" nhà
Nói "đồ này cũ rồi bỏ đi mẹ"Để mẹ tự chọn giữ hay cất món cũ, có khi mẹ giữ vì kỷ niệm
Bàn chuyện mua sắm trước mặt bố mẹ với anh chị emBàn riêng, mang về như việc nhỏ bình thường

Cái KHÔNG cần làm: không cần biến mọi lời than thành một món quà. Có lời than chỉ cần bạn nghe và hỏi thêm một câu. Mẹ than mỏi chân không có nghĩa là mẹ cần đồ, có khi mẹ cần con gọi lâu hơn một chút và hỏi han việc đi đứng. Nếu bố mẹ than đau, mệt kéo dài hay có gì khác lạ, việc của bạn là đưa đi khám, không phải tự mua thứ gì về chữa.

Bố và mẹ thích khác nhau: đừng gộp chung một trang

Nhiều người con quen nghĩ "bố mẹ" như một người, mua một thứ cho cả hai, hỏi một câu cho cả hai. Thật ra bố và mẹ thường thích rất khác nhau, và người này hay trả lời thay người kia. Hỏi "bố mẹ có cần gì không" thì mẹ trả lời trước, bố ngồi im, và bạn không bao giờ biết bố muốn gì.

Cách làm là tách hai trang và tách cả cuộc gọi. Thỉnh thoảng gọi riêng cho bố vào lúc mẹ đi chợ, hỏi chuyện vườn, chuyện xem bóng đá, chuyện mấy ông bạn hay ngồi uống trà. Gọi riêng cho mẹ lúc mẹ đang nhặt rau. Mỗi người khi nói một mình với con sẽ kể những thứ khác hẳn khi ngồi cạnh nhau.

Để ý cả những điều bố mẹ thích ở nhau. Mẹ hay kể "bố mày dạo này mê nghe đài buổi sáng", bố hay nói "mẹ mày thích hoa cúc vàng, trồng mãi không lên". Đó là thông tin mà chính người kia ngại nói về mình. Ghi vào đúng trang của từng người, kèm câu ai đã kể, để khi dùng tới bạn không lỡ miệng nói "mẹ bảo bố thích cái này", làm bố ngượng.

Một chi tiết nhỏ ai từng làm mới biết: quà chung cho cả hai thường thành quà của nhà, rồi chẳng ai thấy đó là của mình. Một món nhỏ riêng cho từng người, dù chỉ là gói trà bố hay uống và cái kẹp tóc mẹ hay dùng, làm mỗi người thấy được con nhớ riêng.

Khi đã biết, làm gì và kiểm lại sau đó

Biết bố mẹ thích gì không có nghĩa là phải làm ngay. Chị A giữ trang sổ của bố mẹ và chọn một hai việc mỗi lần về. Lần này là cái ấm đun nước, lần sau là hạt giống rau thơm và một buổi chiều cùng bố cuốc luống mới. Mang về thì nói nhẹ: "Con thấy mẹ khen cái ấm nhà bác B, con mua cái giống vậy, mẹ dùng thử, không ưng thì con đổi." Câu "không ưng thì đổi" giúp mẹ đỡ ngại.

Một tuần sau, gọi và hỏi một câu cụ thể: "Cái ấm mới mẹ dùng có quen tay không, nắp có khó mở không mẹ?" Câu hỏi cụ thể cho bố mẹ cơ hội nói thật. Nếu mẹ nói "cũng được" bằng giọng lấp lửng, hỏi thêm, vì có khi nút bấm nhỏ quá với mẹ.

Sau một tháng, đọc lại sổ xem dòng đó còn xuất hiện không. Nếu mẹ không còn than chảo dính, việc đã xong. Sau một năm, bạn sẽ có một trang sổ dày hơn mình nghĩ, và câu "bố mẹ thích gì" không còn là câu đố nữa. Thứ đáng giữ nhất trong sổ không phải danh sách đồ đã mua, mà là những câu bố mẹ đã nói, vì đọc lại bạn sẽ thấy bố mẹ đã đổi khác thế nào qua từng năm.

Câu hỏi thường gặp

Bố mẹ nói thật lòng không cần gì thì có nên thôi không?

Có những lúc bố mẹ thật sự đủ đầy và không thiếu món gì. Khi đó bạn vẫn nghe và ghi lại, nhưng thứ bố mẹ cần có thể là thời gian, một cuộc gọi lâu hơn, hay một buổi đi chợ cùng. Đừng ép phải mua cho bằng được.

Ghi lại lời bố mẹ nói có bị xem là soi không?

Không, nếu bạn ghi để nhớ và để quan tâm, không mang ra bàn tán. Không ghi những chuyện bố mẹ dặn giữ kín, và không đọc trộm tin nhắn của bố mẹ. Sổ chỉ chứa những gì bố mẹ đã nói với chính bạn.

Mua về mà bố mẹ cất đi không dùng thì sao?

Hỏi nhẹ một lần xem có vướng gì không, ví dụ khó dùng, to quá, hay tiếc không dám dùng. Nhiều bố mẹ cất đồ mới để dành, khi đó bạn nói rõ là mua để dùng hằng ngày, hỏng thì con mua cái khác.

Con ở xa, ít về thì làm sao quan sát đồ dùng trong nhà?

Nhờ bố mẹ gọi video lúc đang nấu ăn hay ngồi ở hiên, nhìn quanh nhà qua màn hình. Hỏi thêm anh chị em hay người thân ở gần những gì họ thấy. Mỗi lần về thì dành riêng nửa buổi đi một vòng nhà.

Bố mẹ than đau nhức thường xuyên thì có nên tự mua đồ hỗ trợ không?

Việc đầu tiên là đưa bố mẹ đi khám để bác sĩ xem và dặn. Sau đó mới mua theo đúng lời bác sĩ dặn, nếu có. Không tự đoán bệnh và không tự mua thứ gì về chữa cho bố mẹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138