Đi bộ buổi tối với bố mẹ là một trong những cách dễ nhất để có thời gian riêng với cha mẹ: hai ba tối mỗi tuần, ba mươi đến bốn mươi phút, đi theo đường và nhịp bước bố mẹ đã quen, nói những chuyện bố mẹ muốn kể chứ không đem chuyện sức khoẻ ra khuyên. Đi cạnh nhau, mắt nhìn về phía trước, người ít nói cũng dễ mở lời hơn khi ngồi đối diện.
Tình huống giả định: anh D ba mươi lăm tuổi, ở cùng phường với bố mẹ, cách nhau mười phút đi bộ. Bố anh sáu mươi sáu tuổi, vừa nghỉ hưu được nửa năm, tối nào cũng đi bộ một vòng quanh khu một mình. Mẹ đã có nhóm đi tập riêng. Anh D muốn đi cùng bố nhưng ngại, vì hai bố con từ trước tới giờ nói chuyện không quá ba câu. Bố cũng ngại, sợ con bận mà phải chiều mình.
Bố nghĩ gì khi con xin đi cùng
Người mới nghỉ hưu thường rơi vào một khoảng trống mà ít khi nói ra. Cả đời đi làm, có đồng nghiệp, có việc phải lo, giờ ngày dài hơn mà người nói chuyện ít đi. Vòng đi bộ tối là chỗ bố tự sắp lại một ngày của mình. Khi con xin đi cùng, bố vừa mừng vừa nghi: con có chuyện gì cần nói không, hay mẹ bảo con đến kèm bố tập thể dục.
Nếu ngay hôm đầu anh D nói "bố phải đi nhanh hơn mới có tác dụng", bố sẽ hiểu ngay là mình bị kèm, và tối sau bố sẽ đi sớm hơn để tránh con. Nếu anh D đi theo đúng nhịp của bố, để bố dẫn đường, bố sẽ hiểu đây là con muốn ở cạnh mình. Hai cách bắt đầu, hai kết quả rất khác nhau.
Một chi tiết người từng đi với bố mẹ hay để ý: bố mẹ thích được làm người dẫn đường trong khu của mình. Bố biết nhà nào mới xây, cây nào ai trồng, chỗ nào ngày xưa là cánh đồng. Đi theo bố là để bố kể những thứ đó. Con đi trước dẫn đường là tự cắt mất phần thú vị nhất của bố.
Xin đi cùng và giữ nhịp trong ba tuần đầu
Anh D làm theo thứ tự này, và gần như không phải nói gì to tát:
- Hỏi qua mẹ trước bố đi bộ lúc mấy giờ, đi đường nào, thường bao lâu. Ghi vào sổ: bảy giờ mười lăm, vòng qua chợ cũ rồi ra bờ kênh, khoảng bốn mươi phút.
- Tối thứ Ba, bảy giờ, anh D ghé nhà, ngồi uống nước, đến giờ thì nói nhẹ: "Bố đi bộ à, con đi với bố một vòng cho tiêu cơm." Không hỏi "con đi cùng được không", vì hỏi vậy bố sẽ từ chối cho con khỏi mất công.
- Đi đúng tốc độ bố, đường bố chọn. Anh D đi phía ngoài, phía xe chạy, không nói ra lý do.
- Tuần đầu đi hai tối, thứ Ba và thứ Sáu. Tuần thứ hai vẫn hai tối, giữ đúng giờ. Đều đặn quan trọng hơn số buổi.
- Cuối mỗi lần đi, khi đưa bố về đến cổng, nói một câu hẹn rất nhẹ: "Thứ Sáu con qua đi tiếp nhé bố." Lời hẹn giúp bố có cái để chờ mà không thấy bị ràng buộc.
- Sang tuần thứ ba, nếu bố tự hỏi "Mai con có qua không?" thì nếp đã đứng được. Lúc đó mới thêm tối thứ ba nếu cả hai muốn.
Hôm nào bận không qua được, nhắn trước từ chiều: "Tối nay con kẹt việc, bố đi một mình nhé, thứ Sáu con qua." Bố mẹ lớn tuổi buồn nhất là chờ mà không biết có nên chờ không.
Chuyện gì để nói khi bố ít nói
Hỏi về những gì đang đi qua. Nhà này xây lại từ bao giờ hả bố, cây bàng này có từ hồi nào, hồi xưa chỗ này là gì. Câu hỏi bám vào cảnh trước mắt là câu hỏi dễ trả lời nhất, và thường kéo theo một đoạn chuyện cũ.
Hỏi về công việc cũ của bố. Người mới nghỉ hưu thích được hỏi về nghề của mình: hồi đó bố làm ở phòng nào, việc nào khó nhất, ai là người bố quý nhất ở cơ quan. Đừng hỏi "bố có nhớ cơ quan không", câu đó dễ làm bố buồn.
Kể một chuyện nhỏ của mình và xin ý kiến. Ví dụ chuyện đổi xe, chuyện sửa nhà, chuyện cái cây trên ban công bị vàng lá. Bố được hỏi ý kiến là bố thấy mình còn có ích. Đừng kể chuyện lo lớn khiến bố mất ngủ.
Để im lặng cũng được. Có những đoạn đường hai bố con đi không nói gì. Đó không phải thất bại. Im lặng mà vẫn đi cạnh nhau là một kiểu nói chuyện của người ít lời, nhiều ông bố quen với điều đó hơn con nghĩ.
Ghi lại sau mỗi lần đi. Về nhà, anh D ghi hai dòng vào sổ: bố kể chuyện gì, bố nhắc đến ai. Ví dụ: bố nhắc chú H bạn cùng cơ quan dạo này ốm; bố muốn đi thăm quê nội mà ngại. Những dòng này về sau thành câu hỏi cho lần đi tới.
Tránh và thay bằng
Phần lớn những lần đi bộ hỏng là vì con mang theo một mục đích khác ngoài việc ở cạnh bố mẹ:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Giục bố đi nhanh, đi xa hơn cho "có tác dụng" | Đi đúng nhịp bố, nếu bác sĩ có dặn gì về vận động thì để bố tự làm theo |
| Vừa đi vừa nghe điện thoại công việc | Để máy im lặng trong túi, có cuộc gọi gấp thì xin bố một phút |
| Biến buổi đi thành buổi hỏi bệnh: "huyết áp bố dạo này sao" | Chỉ hỏi khi bố tự nhắc, và hỏi để ghi lại, không để khuyên |
| Khuyên bố "nên đi tập với hội người già cho vui" | Hỏi bố có quen ai hay đi bộ giờ này không, để bố tự kể |
| Mang chuyện anh chị em trong nhà ra bàn | Giữ buổi đi bộ là chuyện của hai bố con |
| Đi trước dẫn đường, chọn lối mới | Để bố dẫn, bố chọn đường |
Có một ngoại lệ về sức khoẻ cần nói rõ: nếu đang đi mà bố hụt hơi bất thường, đau tức ngực, chóng mặt hay vã mồ hôi, dừng lại ngay, cho bố ngồi nghỉ và đưa bố đi khám. Không tự đoán bệnh, cũng không để bố cố đi cho xong vòng vì sợ con lo.
Khi bố mẹ chưa có thói quen đi bộ
Không phải ông bố bà mẹ nào cũng có sẵn vòng đi bộ tối để con xin theo. Nhiều người sau bữa cơm chỉ ngồi xem tivi đến giờ ngủ. Rủ "bố mẹ đi bộ cho khoẻ" lúc này thường bị gạt đi, vì nghe như con đang lo bệnh cho mình. Cách dễ hơn là gắn buổi đi với một việc có lý do: ra đầu ngõ mua trái cây, đi gửi đồ cho nhà bác, đi xem cái công viên mới làm lại.
Lần đầu chỉ mười lăm phút, đi chậm, có chỗ ngồi giữa đường. Nếu mẹ hay kêu đau gối hay bố có bệnh đang theo dõi, hỏi bố mẹ xem bác sĩ dặn vận động thế nào, ghi đúng lời dặn đó vào sổ, và đi trong giới hạn ấy. Con không tự đặt ra mục tiêu bước chân cho bố mẹ.
Câu rủ nghe tự nhiên: "Mẹ ơi, đi với con ra đầu ngõ mua ít cam, con không biết chọn." Hoặc với bố: "Bố ra xem giúp con cái xe, nó cứ kêu, tiện đi một vòng luôn." Sau ba bốn lần có lý do, buổi đi bộ tự thành nếp mà không ai phải tuyên bố gì. Có nhà đến tháng thứ hai thì chính bố mẹ là người đứng dậy trước, hỏi con tối nay có đi không.
Khi đi cùng mẹ, hoặc cả bố lẫn mẹ
Mẹ anh D có nhóm đi tập riêng, nhưng có tuần nhóm nghỉ. Hôm đó anh rủ mẹ đi cùng hai bố con. Ba người đi bộ khác hai người: mẹ thường dẫn câu chuyện, bố lùi lại nghe. Anh D để ý và lần sau đi với mẹ riêng một tối, vì mẹ có những chuyện chỉ kể khi không có bố, như chuyện lo cho sức khoẻ của bố mà mẹ không muốn bố nghe thấy.
Câu mở lời với mẹ khác với bố: "Mẹ ơi, tối nay nhóm mẹ nghỉ hả, con đi với mẹ một vòng, mẹ kể con nghe dạo này nhà mình có gì." Mẹ thường cần được hỏi thẳng mới kể, còn bố cần được đi cạnh lâu mới kể.
Nếu bố mẹ ở xa, không đi bộ cùng được, một số người giữ nếp bằng cách gọi điện đúng giờ bố mẹ đi bộ, cắm tai nghe, mỗi người đi một con đường ở hai thành phố. Mười lăm phút như vậy, đều đặn mỗi tuần, vẫn hơn một cuộc gọi dài thỉnh thoảng. Bố mẹ kể chuyện con đường mình đang đi qua, con kể con đường của mình, và cả hai đều có cảm giác đang đi cạnh nhau dù cách xa vài trăm cây số.
Sau một tháng, một năm
Sau một tháng, đọc lại trang sổ đi bộ. Anh D thấy bố nhắc đến chú H ba lần. Anh hỏi bố có muốn đi thăm chú không, rồi chở bố đi vào một sáng Chủ nhật. Đó là thứ anh sẽ không bao giờ biết nếu chỉ ghé nhà ngồi uống nước rồi về.
Mùa mưa, nếp dễ đứt. Đừng để đứt hẳn: những tối mưa, anh D vẫn qua, hai bố con ngồi hiên uống trà đúng giờ đi bộ. Giữ giờ hẹn quan trọng hơn giữ việc làm.
Sau một năm, buổi đi bộ không còn là việc anh D cố gắng làm cho bố, mà là giờ của chính anh, chỗ anh nghe được những chuyện cũ của gia đình chưa ai kể. Một ngày nào đó bố không đi nổi vòng dài nữa, hai bố con sẽ đi vòng ngắn hơn, rồi ngồi ở ghế đá đầu ngõ. Nếp vẫn còn, chỉ đổi hình dạng.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ từ chối không cho con đi cùng thì làm sao?
Bố mẹ thường từ chối vì sợ con mất thời gian, không phải vì không muốn. Thay vì hỏi xin, hãy ghé đúng giờ và nói nhẹ rằng con đi cho tiêu cơm. Đi theo nhịp và đường của bố mẹ trong vài lần đầu để họ thấy mình không bị kèm.
Đi bộ với bố mẹ bao lâu là vừa?
Theo đúng thời gian bố mẹ vẫn quen đi, thường ba mươi đến bốn mươi phút. Nếu bác sĩ có dặn về vận động thì làm theo lời dặn đó. Con không nên tự kéo dài hay tăng tốc để bố mẹ tập nhiều hơn.
Bố ít nói, đi cạnh mà không biết nói gì thì sao?
Hỏi về những gì đang đi qua, như ngôi nhà, cái cây, con đường hồi xưa ra sao, hoặc hỏi về nghề cũ của bố. Để im lặng một đoạn cũng được. Người ít nói thường cần đi cạnh nhiều lần mới bắt đầu kể chuyện.
Đang đi mà bố mẹ thấy mệt bất thường thì làm gì?
Dừng lại ngay, cho bố mẹ ngồi nghỉ ở chỗ an toàn. Nếu có hụt hơi bất thường, đau tức ngực, chóng mặt hay vã mồ hôi thì đưa đi khám, không tự đoán bệnh và không để bố mẹ cố đi cho hết vòng.
Con ở xa thì có cách nào giữ nếp đi bộ cùng không?
Gọi điện đúng giờ bố mẹ đi bộ, cắm tai nghe và mỗi người đi một con đường của mình. Mười lăm phút đều đặn mỗi tuần giữ được cảm giác đi cạnh nhau. Khi về thăm, xin đi lại đúng vòng quen của bố mẹ.
Trời mưa nhiều tuần thì nếp đi bộ có đứt không?
Giữ giờ hẹn thay cho việc đi bộ: vẫn ghé đúng giờ, ngồi hiên uống trà hoặc đi một vòng ngắn dưới mái hiên khu chung. Cái bố mẹ chờ là con đến đúng hẹn, không phải số bước chân.