Con ở xa về thăm nhà vài ngày thì nên giữ ít nhất một nửa thời gian cho riêng bố mẹ: sáng đầu tiên đi chợ với mẹ, mỗi ngày làm cùng bố mẹ một việc quen, hạn chế hẹn bạn bè xuống một buổi, cất điện thoại trong bữa ăn, và trước khi đi thì chốt nếp gọi điện cố định cho đến lần về sau. Ba bốn ngày không nhiều, nhưng đủ để bố mẹ thấy con về là về với bố mẹ.
Tình huống giả định: chị P hai mươi chín tuổi, làm việc ở một thành phố cách quê một ngày đường, mỗi năm về ba bốn lần, mỗi lần bốn ngày. Lần nào cũng vậy: ngày đầu ngủ bù, ngày thứ hai đi gặp nhóm bạn cấp ba, ngày thứ ba đi đám cưới, ngày cuối thu dọn. Lần gần nhất, lúc chị kéo vali ra cổng, mẹ nói nhỏ "về mà mẹ chưa nói chuyện được với con câu nào". Phần dưới là cách chị sắp lại.
Bố mẹ chờ gì ở mấy ngày con về
Với bố mẹ có con đi xa, mấy ngày con về là mấy ngày được chờ cả tháng. Mẹ dọn phòng từ tuần trước, mua sẵn món con thích, hỏi hàng xóm chỗ nào bán thứ con hay ăn hồi nhỏ. Bố không nói gì nhưng sửa lại cái đèn phòng con, bơm lại bánh xe đạp con hay đi.
Thứ bố mẹ chờ không phải quà, cũng không phải con kể chuyện công việc ở thành phố. Bố mẹ chờ được làm những việc bình thường với con: đi chợ, nấu một món, ngồi hiên buổi tối, thấy con ngủ trong phòng cũ. Những việc ấy mới làm bố mẹ thấy con vẫn là con của nhà này. Có bà mẹ kể rằng điều bà nhớ nhất sau mỗi lần con về là tiếng con gọi "mẹ ơi" từ trong bếp, chứ không phải món quà nào.
Con thì về trong trạng thái khác: mệt sau nhiều tháng làm việc, muốn gặp bạn bè lâu không gặp, điện thoại vẫn đổ tin nhắn cơ quan. Không ai sai, chỉ là hai bên chờ hai thứ khác nhau. Nếu không sắp xếp, những ngày về trôi qua mà bố mẹ chỉ thấy lưng con lúc đi ra cổng.
Sắp bốn ngày ở nhà
Chị P lập lịch cho lần về sau trước khi lên xe, và báo trước cho bố mẹ một phần để bố mẹ chờ:
| Thời gian | Việc làm |
|---|---|
| Sáng ngày đầu, sáu giờ | Đi chợ với mẹ, dù tối trước về muộn; ngủ bù vào buổi trưa |
| Chiều ngày đầu | Ở nhà, phụ mẹ nấu món mẹ đã chuẩn bị, ngồi hiên với bố |
| Sáng ngày thứ hai | Làm cùng bố một việc trong nhà hoặc ngoài vườn |
| Tối ngày thứ hai | Một buổi gặp nhóm bạn thân, về trước mười giờ |
| Ngày thứ ba | Đi thăm một người họ hàng mà bố mẹ muốn con ghé, đi cùng bố mẹ |
| Sáng ngày cuối | Không thu dọn vội; ăn sáng với bố mẹ, nghe bố mẹ dặn |
| Trước khi lên xe | Chốt giờ gọi điện hằng tuần cho đến lần về sau |
Lịch không phải để chạy cho đủ, mà để chắc chắn mỗi ngày có ít nhất một khoảng dành cho bố mẹ. Đám cưới, việc đột xuất vẫn chen vào được, miễn là khoảng đó không bị mất.
Chị gọi mẹ một tuần trước khi về để báo phần lịch có mẹ: "Sáng thứ Sáu con đi chợ với mẹ, chiều thứ Bảy con đi gặp tụi bạn một buổi thôi, còn lại con ở nhà." Mẹ nghe vậy sẽ yên tâm chuẩn bị, không phải đoán con có ở nhà ăn cơm hay không.
Sáng đầu tiên đi chợ với mẹ
Trong cả bốn ngày, buổi chợ sáng đầu tiên là phần chị P giữ chặt nhất. Đi chợ quê với mẹ là lúc mẹ được dắt con gái đi qua từng hàng quen, được người bán hỏi "con gái về đấy à", được khoe. Mẹ vui vì những câu chào đó còn hơn mọi món quà.
Chị để mẹ chọn đồ, tự mình xách giỏ. Chị hỏi mẹ cách chọn cá ngon, dù chị biết rồi. Chị mua thêm một món mẹ hay nhắc mà không nỡ mua cho mình. Trên đường về, mẹ kể chuyện hàng xóm, chuyện ai mới cưới, ai ốm, chuyện bố dạo này hay đau lưng. Đó là bản tin về nhà mà chị không bao giờ nghe được qua điện thoại. Về nhà, chị ghi ngay ba bốn dòng vào sổ trước khi quên.
Câu nói tối hôm về: "Mai mẹ đi chợ thì gọi con dậy nhé, con đi với mẹ, lâu rồi con không ăn món cá kho của chợ mình." Nếu mẹ ngại để con dậy sớm: "Con về là để đi chợ với mẹ mà, ngủ trưa bù cũng được."
Cất điện thoại và giới hạn buổi gặp bạn
Tin nhắn cơ quan không biết chị P đang về quê. Chị báo trước với đồng nghiệp những ngày nghỉ, ai cần gì gấp thì gọi, còn tin nhắn thì trả lời một lần vào buổi tối. Trong bữa ăn, máy để trong phòng. Bố mẹ không bao giờ nói "con đừng dùng điện thoại", nhưng mẹ hay dừng câu chuyện giữa chừng mỗi khi thấy con cúi xuống màn hình.
Về bạn bè: chị gom cả nhóm bạn vào một buổi tối thay vì mỗi ngày gặp một người. Ai không đi được buổi đó thì nhắn hẹn gọi điện sau. Chị nói với nhóm: "Lần này tao về bốn ngày, dành cho bố mẹ là chính, tối thứ Bảy gặp cả nhóm một lần nhé." Bạn thân hiểu, và nhiều người trong nhóm cũng đang làm y như vậy với bố mẹ mình.
Nếu có đám cưới hay việc họ hàng, rủ bố mẹ đi cùng khi có thể. Bố mẹ thích được đi cạnh con ở chỗ đông người, đó cũng là một cách ở bên nhau. Ở đám cưới, để bố mẹ giới thiệu con với người quen, đứng cạnh nghe bố mẹ kể về con với vẻ tự hào, dù có hơi phóng đại. Buổi tối về, mẹ sẽ còn nhắc mãi ai đã khen con gái lớn, khen con đi làm xa mà vẫn nhớ đường về.
Tránh và thay bằng
Những thói quen làm mấy ngày về nhà trôi qua mà bố mẹ thấy hụt:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Ngủ đến trưa ngày đầu | Dậy đi chợ với mẹ, ngủ bù buổi trưa |
| Mỗi ngày một buổi gặp bạn | Gom thành một buổi tối, về trước mười giờ |
| Mang quà đắt để bù cho việc ít về | Mang món mẹ hay nhắc, và ở nhà nhiều hơn |
| Kể chuyện công việc căng thẳng làm bố mẹ lo | Kể chuyện vui, chuyện ăn ở, chuyện bạn cùng phòng |
| Ngày cuối thu dọn vội, ăn vội rồi đi | Thu dọn từ tối trước, sáng cuối ngồi ăn với bố mẹ |
| Hứa "lần sau con về lâu hơn" mà không chắc | Hẹn ngày về cụ thể nếu đã biết, hoặc hẹn giờ gọi điện |
Cái không cần làm: không cần lấp kín lịch bằng các chuyến đi chơi với bố mẹ, không cần làm tiệc. Bố mẹ quen nhịp yên của mình, con chỉ cần bước vào nhịp đó.
Cũng không cần tự trách vì đã đi xa. Bố mẹ phần lớn hiểu và tự hào con có việc ở thành phố. Điều làm bố mẹ buồn không phải chuyện con ở xa, mà là khi con về rồi vẫn như đang ở xa.
Một ngày làm việc bố mẹ cần mà ngại nhờ
Bố mẹ ở quê thường dồn lại những việc cần con mà không nói qua điện thoại: đi khám mắt ở bệnh viện tỉnh, làm lại giấy tờ ở phường, xã, cài lại điện thoại bị lỗi, đi thăm một người họ hàng ốm ở xa mà bố ngại đi xe khách một mình. Bố mẹ không nhờ vì sợ con về có mấy ngày lại phải chạy việc.
Chị P hỏi trước khi về, qua cuộc gọi tối thứ Tư: "Mẹ ơi, lần này con về có ngày rảnh, nhà mình có việc gì cần con làm không, giấy tờ hay đi đâu?" Lần đầu mẹ nói "không có gì". Chị hỏi bố riêng, bố kể mẹ muốn đi khám mắt mà cứ hẹn lần lữa. Chị đặt lịch luôn cho ngày thứ ba.
Ngày làm việc như vậy không lấy mất thời gian bên bố mẹ, mà chính là thời gian bên bố mẹ. Ngồi chờ khám hai tiếng cạnh mẹ ở hành lang bệnh viện, chị nghe được nhiều chuyện hơn cả một tuần gọi điện. Sau khi khám, ghi lại đúng lời bác sĩ dặn vào sổ để lần sau hỏi mẹ có làm theo không, và để người ở gần biết mà nhắc.
Câu nói khi bố mẹ ngại: "Con về thì con đưa đi, đỡ phải nhờ người khác, mà con cũng yên tâm hơn."
Giữ nếp giữa hai lần về
Trước khi lên xe, chị P chốt với mẹ một giờ gọi điện cố định: tối thứ Tư lúc tám giờ, khi mẹ đã xong cơm, và sáng Chủ nhật lúc bố đi tập về. Hai cuộc gọi mỗi tuần, mỗi cuộc mười lăm đến hai mươi phút, đều đặn hơn là gọi khi nhớ. Lỡ một cuộc thì nhắn ngay xin lỗi và gọi bù hôm sau.
Để cuộc gọi không chỉ có câu "ăn cơm chưa", chị gắn nó với việc cụ thể: chị nấu thử món cá kho mẹ dạy, gọi video hỏi mẹ nêm thế nào; chị gửi ảnh chậu rau trồng trên ban công, hỏi bố cách trị sâu. Những cuộc gọi có việc chung giữ được cảm giác đang làm cùng nhau dù cách xa.
Chị ghi vào sổ người thân những điều nghe được trong mỗi lần về và mỗi cuộc gọi: bố đau lưng khi trời lạnh, mẹ muốn đi khám mắt mà ngại đi một mình, nhà hàng xóm sắp có cháu. Lần về sau, chị đã biết cần làm gì: đặt lịch khám mắt và đưa mẹ đi trong ngày thứ ba. Nếu nghe bố mẹ kể có dấu hiệu sức khoẻ bất thường giữa hai lần về, chị nhờ người thân ở gần đưa đi khám, không đợi đến lần mình về.
Câu hỏi thường gặp
Về thăm nhà vài ngày nên ưu tiên bố mẹ hay bạn bè?
Nên dành ít nhất một nửa thời gian cho bố mẹ, và gom bạn bè vào một buổi tối. Báo trước với nhóm bạn rằng lần này về chủ yếu ở nhà. Bạn thân thường hiểu, vì nhiều người cũng đang làm vậy.
Làm gì với bố mẹ khi chỉ có ba bốn ngày ở nhà?
Làm những việc bình thường bố mẹ vẫn làm: đi chợ với mẹ, nấu một món cùng, làm vườn hay sửa đồ với bố, ngồi hiên buổi tối. Bố mẹ chờ được sống những ngày thường với con hơn là những chuyến đi chơi.
Có nên mang quà đắt tiền về cho bố mẹ?
Không cần. Mang món bố mẹ hay nhắc mà không nỡ mua, và ở nhà nhiều hơn, có ý nghĩa hơn món quà đắt. Quà đắt đôi khi làm bố mẹ lo con tiêu nhiều.
Giữa hai lần về nên gọi điện cho bố mẹ thế nào?
Chốt giờ gọi cố định, ví dụ hai lần mỗi tuần, mỗi lần mười lăm đến hai mươi phút. Gắn cuộc gọi với việc chung như nấu món mẹ dạy hay hỏi bố chuyện vườn. Đều đặn quan trọng hơn dài.
Bố mẹ có dấu hiệu sức khoẻ lạ khi con ở xa thì làm gì?
Ghi lại điều bố mẹ kể, nhờ người thân hoặc hàng xóm tin cậy ở gần đưa đi khám sớm, không đợi đến lần mình về. Không tự đoán bệnh qua điện thoại hay mách thuốc. Giữ số liên lạc của người ở gần trong sổ.
Ngày cuối trước khi đi nên làm gì để bố mẹ đỡ buồn?
Thu dọn từ tối trước để sáng cuối ngồi ăn với bố mẹ, nghe bố mẹ dặn. Hẹn rõ giờ gọi điện tuần tới và ngày về sau nếu đã biết. Một lời hẹn cụ thể giúp bố mẹ có cái để chờ.