Cách chắc nhất để biết size áo của bố mẹ là không hỏi "bố mặc cỡ mấy", mà lấy chiếc áo bố mẹ đang mặc vừa và thích nhất, đo bốn số (ngang ngực, ngang vai, dài áo, dài tay) bằng thước dây, ghi vào sổ người thân kèm kiểu dáng và màu họ hay mặc. Mua áo mới thì so số đo của áo với số đã ghi, không tin chữ S, M, L, vì mỗi nơi may một kiểu. Giày thì ghi chiều dài bàn chân bằng xăng-ti-mét, đo buổi chiều.
Tình huống giả định: anh D, ba mươi tám tuổi, sống ở thành phố, bố mẹ ở thị xã. Ba năm liền anh mua áo cho bố dịp cuối năm, lần nào bố cũng nói "vừa, đẹp", nhưng về quê anh chỉ thấy bố mặc đúng hai cái áo cũ. Lần gần nhất anh hỏi thẳng thì bố cười: "Áo con mua rộng vai quá, mặc vô như mượn đồ ai." Phần dưới là cách anh lấy số đo thật, hỏi thế nào để bố mẹ khỏi ngại, và ghi gì vào sổ.
Vì sao hỏi "bố mặc size gì" gần như luôn ra câu trả lời sai
Cha mẹ lớn tuổi phần lớn không nhớ cỡ áo của mình, vì nhiều năm họ mua áo ở chợ, cầm lên ướm vào người là biết, không cần nhìn số. Hỏi qua điện thoại thì bố đoán đại "chắc M", mẹ nói "cỡ nào cũng được, mẹ mặc rộng". Câu trả lời đó thật lòng, nhưng không dùng được.
Chữ S, M, L cũng không đáng tin. Cùng chữ M, áo may cho người trẻ thì ôm và ngắn, áo may cho người trung niên thì rộng bụng, áo của mỗi xưởng lại khác nhau vài phân. Bố anh D có vai hẹp nhưng bụng hơi to, nên áo vừa bụng thì rộng vai, vừa vai thì chật bụng. Không chữ cái nào mô tả được dáng đó.
Còn một lý do nữa ít ai để ý: cha mẹ ngại nói áo không vừa. Mẹ sợ con mất công đổi, bố sợ con buồn vì tiền đã bỏ ra. Thế là ai cũng nói "vừa", áo vào tủ, năm sau con lại mua đúng cỡ đó. Muốn thoát vòng lặp này thì phải có số đo thật, và phải hỏi bằng cách cho cha mẹ đường lui để nói thật.
Đo chiếc áo bố mẹ hay mặc nhất: bốn số là đủ
Cách anh D làm trong lần về quê gần nhất, tối thứ bảy, khi cả nhà ngồi xem ti vi ở phòng khách. Chuẩn bị một cái thước dây may vá, cuốn sổ và cây bút:
- Nhờ mẹ chỉ chiếc áo bố mặc nhiều nhất, không phải chiếc đẹp nhất. Áo hay mặc thường cũ, sờn cổ, nhưng đó là áo vừa người và hợp ý bố nhất.
- Trải áo phẳng trên ghế sofa hoặc mặt bàn, cài hết cúc. Đo ngang ngực: từ nách bên này sang nách bên kia, rồi nhân đôi.
- Đo ngang vai: từ đường may vai bên này sang đường may vai bên kia, đo theo đường thẳng phía sau lưng áo.
- Đo dài áo: từ chỗ cổ áo nối với vai, thẳng xuống gấu áo phía trước. Đo dài tay: từ đường may vai tới cổ tay áo.
- Ghi bốn số vào trang của bố, kèm loại áo (sơ mi dài tay, áo thun có cổ), và ghi ngày đo.
- Làm tương tự với một chiếc quần bố hay mặc: vòng lưng (đo ngang cạp quần rồi nhân đôi), dài quần, ống quần.
- Với mẹ, đo thêm vòng cổ áo nếu mẹ hay mặc áo cổ tròn, vì mẹ anh D không chịu được cổ áo sát.
Bốn số này dùng được ở mọi chỗ mua áo, kể cả mua qua mạng: chỗ bán nào tử tế cũng ghi số đo từng cỡ, mình chỉ cần so. Cả việc đo mất mười lăm phút, bố mẹ còn ngồi góp ý: "Cái áo đó mẹ sửa lại tay rồi đó con, tay áo gốc dài quá." Một câu như vậy đáng ghi ngay.
Hỏi sao cho bố mẹ nói thật mà không ngại
Đo áo cũ là cách chắc nhất, nhưng nhiều khi không về được, phải hỏi qua điện thoại. Câu hỏi cần có sẵn lý do bình thường, và cho cha mẹ quyền chê. Anh D gọi lúc tám giờ tối, khi bố đã ăn xong, và nói: "Ba ơi, con đang tính may cho ba cái áo, mà con sợ lại rộng vai như lần trước. Ba lấy cái áo ca rô ba hay mặc, nhờ mẹ đo giùm con mấy chỗ được không ba?"
Câu này nhắc lại lỗi lần trước một cách nhẹ nhàng, cho bố thấy con biết áo cũ không vừa và không giận chuyện đó. Bố bớt ngại nói thật. Sau đó anh chỉ mẹ đo qua cuộc gọi video, từng số một.
Với mẹ, cách hỏi khác: "Mẹ ơi, cái áo nâu mẹ mặc đi chợ hoài, mẹ thích nó ở chỗ nào vậy? Tay rộng hả mẹ?" Hỏi mẹ thích gì ở áo cũ ra nhiều thông tin hơn hỏi mẹ muốn áo mới thế nào, vì mẹ sẽ nói "không cần mua đâu con". Mẹ anh D trả lời: tay rộng để giơ lên phơi đồ không bị kéo, vải mỏng không bí, có túi để bỏ chìa khoá. Ba ý đó ghi thẳng vào sổ.
Nếu có anh chị em ở gần bố mẹ, nhờ họ đo giùm: "Chủ nhật này em ghé nhà, đo giùm chị cái áo sơ mi trắng của ba nha, chị gửi em mấy chỗ cần đo." Gửi kèm danh sách bốn số để em đo đúng chỗ.
Giày dép: đo chân thật, không hỏi số
Cỡ giày còn khó hơn cỡ áo, vì cha mẹ lớn tuổi chân thường thay đổi: bàn chân bè ra, có người ngón chân cái lệch, có người chân sưng nhẹ về chiều. Số giày cũ mẹ nhớ có khi là số của mười năm trước. Cách đo: buổi chiều, mẹ đứng trên một tờ giấy trắng đặt sát tường, gót chạm tường, kẻ một vạch ở đầu ngón dài nhất, đo từ tường tới vạch. Làm cả hai chân, lấy số lớn hơn.
Ghi vào sổ chiều dài bàn chân bằng xăng-ti-mét, và ghi kèm hình dáng: chân bè hay thon, mu bàn chân cao hay thấp. Ghi thêm thói quen: mẹ đi dép đế bằng hay có chút gót, có quai hậu hay không, thích đế mềm hay đế cứng. Nhìn đôi dép cũ là biết nhiều thứ: mòn gót ngoài, đứt quai bên nào, mẹ đã tự khâu chỗ nào.
Nếu mẹ nhắc chân hay sưng, đau hay tê, đừng tự kết luận gì, chỉ ghi lại đúng lời mẹ nói và ngày, rồi nhắc mẹ đi khám hoặc hỏi bác sĩ lần tái khám tới. Đôi giày mới không giải quyết được chuyện đó, và chuyện đó quan trọng hơn đôi giày.
Sai hay gặp khi mua áo quần cho bố mẹ
Phần lớn áo quần con mua cho cha mẹ không được mặc không phải vì xấu, mà vì một trong mấy lỗi sau:
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| Tin chữ M, L của lần mua trước | So bốn số đo đã ghi với bảng số đo của áo định mua |
| Mua kiểu đang mốt cho người trẻ | Mua đúng kiểu bố mẹ hay mặc, chỉ đổi màu hoặc chất vải tốt hơn |
| Chọn màu mình thấy đẹp cho mẹ | Xem trong sổ: màu mẹ hay mặc và màu mẹ không bao giờ mặc |
| Cắt hết mác, gói kỹ, tặng luôn | Giữ hoá đơn, nói trước "không vừa thì con đổi, không sao đâu" |
| Hỏi lại "áo con mua có mặc không" với giọng trách | Hỏi "áo đó mặc có chỗ nào cấn không mẹ, lần sau con sửa" |
Dòng cuối quan trọng hơn ta tưởng. Cha mẹ thường không mặc áo con mua vì một chỗ nhỏ: cổ cứng cọ vào cổ, vải bí, nút khó cài khi ngón tay đã kém. Câu hỏi không trách móc giúp họ nói ra chỗ cấn đó, và mình ghi vào sổ cho lần sau.
Lúc đứng ở chỗ bán áo: dùng số trong sổ thế nào
Có số đo rồi, nhiều người vẫn mua sai vì tới lúc đứng trước giá áo lại quên mở sổ, hoặc mở ra mà không biết so thế nào. Cách anh D làm: chụp trang của bố mẹ lưu sẵn trong điện thoại, mang theo một thước dây cuộn nhỏ bỏ túi. Cầm chiếc áo định mua, trải phẳng lên quầy, đo đúng bốn chỗ như đã đo áo cũ. Chênh dưới hai phân là được, chênh nhiều hơn thì tìm cỡ khác hoặc thôi.
Ưu tiên theo thứ tự: ngang vai trước, rồi ngang ngực, rồi dài tay, cuối cùng là dài áo. Vai sai thì không sửa được, còn tay dài hay áo dài thì tiệm may đầu ngõ sửa trong mười phút. Với bố anh D, vai hẹp là chuyện quyết định; ngang ngực rộng hơn một chút cũng được vì bố thích mặc thoải mái phần bụng.
Mua qua mạng thì đọc bảng số đo của từng cỡ, chú ý chỗ bán ghi số đo áo hay số đo người mặc, vì hai thứ đó khác nhau vài phân. Không chắc thì nhắn hỏi người bán: "Chị đo giúp em ngang vai cỡ M của mẫu này được không, em mua cho ba, ba vai hẹp." Người bán tử tế thường trả lời trong ngày. Họ không trả lời thì đó cũng là một câu trả lời.
Một chi tiết nhỏ: ghi trong sổ cả những chỗ bán từng mua mà áo vừa, kiểu "chỗ quen gần chợ, cỡ M của họ vừa vai ba". Lần sau đỡ phải đo lại từ đầu.
Cập nhật số đo: mỗi năm một lần, và khi dáng người đổi
Số đo của cha mẹ không đứng yên. Sau một trận ốm, sau khi bác sĩ dặn ăn kiêng, khi về hưu ít đi lại, người ta gầy đi hoặc đầy ra vài phân. Anh D đặt lệ cho mình: mỗi năm một lần, dịp về quê cuối năm, đo lại chiếc áo bố mẹ đang mặc nhiều nhất, so với số cũ trong sổ. Số nào đổi thì gạch số cũ, ghi số mới và ngày.
Ngoài lịch hằng năm, có vài dấu hiệu nên đo lại sớm: thấy bố phải xắn quần lên, áo mẹ mặc bị trễ vai, mẹ than giày cấn, hoặc mẹ kể đã sửa lại áo ở tiệm may. Những điều này nghe được qua cuộc gọi bình thường nếu mình để ý. Mẹ anh D có lần nói lướt: "Mấy cái quần của ba giờ phải khâu lại cạp hết, ba ốm đi." Anh ghi ngay một dòng, tuần sau nhờ em đo lại.
Cách tự kiểm sau một năm rất đơn giản: đếm xem trong số áo quần mình mua cho bố mẹ năm đó, bao nhiêu cái được mặc thật. Năm đầu anh D đổi cách, ba cái áo mua cho bố thì bố mặc cả ba, có cái sờn cổ trước Tết. Đó là con số đáng tin hơn mọi lời "vừa lắm con".
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết size áo của bố mẹ khi ở xa?
Nhờ bố mẹ hoặc anh chị em ở gần lấy chiếc áo bố mẹ hay mặc nhất, đo ngang ngực, ngang vai, dài áo và dài tay rồi gửi số cho mình. Gọi video chỉ từng chỗ đo sẽ chính xác hơn. Ghi bốn số vào sổ và so với bảng số đo khi mua.
Có nên tin cỡ S, M, L mà bố mẹ nói không?
Chỉ nên xem là gợi ý, vì mỗi nơi may một kiểu, cùng chữ M có thể chênh nhau vài phân. Bố mẹ lớn tuổi cũng thường không nhớ đúng cỡ của mình. Số đo thật của chiếc áo đang mặc vừa đáng tin hơn nhiều.
Đo chân cho mẹ để mua dép thế nào cho đúng?
Đo vào buổi chiều, mẹ đứng trên tờ giấy đặt sát tường, gót chạm tường, kẻ vạch ở đầu ngón dài nhất rồi đo. Làm cả hai chân và lấy số lớn hơn. Ghi thêm dáng chân bè hay thon và kiểu dép mẹ quen đi.
Bố mẹ nói áo vừa nhưng không mặc thì nên làm gì?
Hỏi nhẹ xem áo có chỗ nào cấn không, như cổ cứng, vải bí, tay chật hay nút khó cài, và nói rõ mình không buồn nếu áo chưa hợp. Ghi chỗ cấn đó vào sổ để lần sau tránh, và đổi áo nếu còn được.
Bao lâu nên đo lại số đo áo quần của cha mẹ?
Mỗi năm một lần là hợp lý, thêm vào đó là khi thấy dấu hiệu dáng người thay đổi như quần phải xắn, áo trễ vai hay mẹ kể đã đi sửa áo. Mỗi lần đo lại thì gạch số cũ, ghi số mới kèm ngày.
Ngoài số đo, nên ghi gì về áo quần bố mẹ?
Ghi kiểu dáng quen mặc, màu hay mặc và màu không bao giờ mặc, chất vải thích, và những chỗ hay làm họ khó chịu như cổ sát hay tay hẹp. Những dòng này giúp chọn đúng kiểu, không chỉ đúng cỡ.