Với một người bạn cũ lâu không liên lạc mà không hề giận nhau, tin nhắn đầu tiên chỉ cần ba thứ: một chi tiết chung chỉ hai người mới biết, một câu nói thật vì sao mình nhắn hôm nay, và một câu hỏi nhẹ mà bạn trả lời được trong một phút. Không xin lỗi dài vì đã im lặng, không kể lể cả mấy năm, không rủ gặp ngay. Tin như vậy gỡ được cái ngại cho cả hai phía, vì người kia nhiều khi cũng đang nghĩ mình là người bỏ đi trước.
Bài này đi theo một tình huống giả định: chị A, ba mươi tư tuổi, có cô bạn thân thời cấp ba là B. Hai người từng ngồi chung bàn ba năm, chép bài cho nhau, ngủ lại nhà nhau mùa thi. Rồi B vào làm ở một tỉnh khác, lấy chồng, có hai con; A chuyển việc hai lần. Không ai giận ai, chỉ là lần nhắn cuối cùng đã cách đây sáu năm. Phần dưới là cách A chuẩn bị, viết, gửi và giữ cuộc trò chuyện sống qua mấy tuần đầu.
Vì sao tin đầu tiên khó gửi đến vậy
Người ta hay nghĩ chỉ mình ngại. Thực ra khi một tình bạn trôi đi không vì cãi nhau, cả hai bên đều mang một nỗi ngại giống nhau, chỉ khác cách gọi tên. Chị A ngại vì sợ B nghĩ "giờ mới nhớ tới mình, chắc có việc cần nhờ". B, nếu ở phía bên kia, có khi lại ngại vì nghĩ "hồi đó mình lấy chồng, bận con, bỏ bạn trước, giờ còn mặt mũi nào nhắn". Mỗi người ngồi một đầu, chờ người kia nhắn, và cứ thế thêm một năm.
Cái ngại thứ hai là không biết bạn bây giờ là người thế nào. Sáu năm đủ để một người đổi việc, đổi chỗ ở, đổi cả cách nói chuyện. A lướt trang cá nhân của B thấy toàn ảnh con, không biết B còn thích những thứ ngày xưa không, còn xưng "mày tao" được không hay giờ phải "cậu tớ" cho lịch sự.
Cái ngại thứ ba ít ai nói: sợ tin nhắn rơi vào im lặng. Nhắn mà bạn không trả lời thì như bị từ chối, nên thà không nhắn còn hơn. Hiểu ba nỗi ngại này là để viết tin nhắn gỡ đúng chúng: cho bạn biết mình không cần nhờ gì, không trách ai bỏ ai, và không đòi bạn phải trả lời dài ngay.
Trước khi gõ: mười phút lục lại trí nhớ và ghi vào sổ
Đừng mở ô nhắn tin rồi mới nghĩ. Lấy cuốn sổ người thân, hoặc một trang ghi chú trong điện thoại đặt tên bạn, ghi ra mấy dòng sau:
- Điều cuối cùng mình biết chắc về bạn: B làm kế toán ở một công ty may, có hai con, đứa lớn chắc đã vào lớp một. Ghi rõ chữ "chắc" ở những chỗ mình đoán, để lúc nhắn khỏi nói như đã biết.
- Ba chuyện chung chỉ hai người nhớ: chiếc xe đạp bị xịt lốp trước cổng trường hôm thi học kỳ, món bánh tráng trộn ở cổng sau, lần hai đứa bị cô chủ nhiệm bắt đứng ngoài vì cười trong giờ.
- Một thói quen hay câu cửa miệng của bạn: B hay nói "thôi kệ, mai tính", ghét bị chụp ảnh nghiêng mặt.
- Điều gì làm mình nhớ tới bạn hôm nay: đi ngang một quán bánh tráng trộn, hay thấy một bạn học chung đăng ảnh họp lớp. Lý do thật bao giờ cũng tốt hơn lý do bịa.
- Điều mình không biết và không nên đoán: chuyện gia đình bạn có ổn không, công việc có vất vả không. Những thứ này để bạn tự kể.
Mười phút ghi chép này làm hai việc: tìm ra câu mở đầu không gượng, và nhắc mình đừng hỏi dồn những chuyện bạn chưa muốn nói. Trang ghi chú đó giữ luôn, lát nữa bạn kể gì mới thì ghi tiếp vào.
Tin nhắn đầu tiên: ba phần, không quá năm dòng
Một tin nhắn đầu tiên tốt gồm: chi tiết chung để bạn nhận ra ngay mình là ai và nhớ lại thời đó; lý do thật vì sao hôm nay mình nhắn; và một câu hỏi nhẹ, trả lời được bằng một câu. Ngắn tới mức đọc hết trên màn hình khoá điện thoại càng tốt.
Chị A nhắn B: "B ơi, hôm nay mình đi ngang cổng sau trường cũ, quán bánh tráng trộn vẫn còn, tự nhiên nhớ bà ghê. Lâu quá rồi không hỏi thăm bà. Hai đứa nhỏ nhà bà giờ lớn cỡ nào rồi?" Không xin lỗi, không giải thích vì sao sáu năm im lặng, chỉ một kỷ niệm và một câu hỏi về điều B chắc chắn thích kể.
Với bạn nam cùng lớp đại học từng thân, quen xưng hô suồng sã: "Ê, tối qua tao dọn tủ thấy cái áo đồng phục khoa có chữ ký cả lớp, có cả chữ ký méo của mày. Dạo này mày sao rồi, còn đá bóng tối thứ năm không?" Giọng giữ y như ngày xưa giúp bạn thấy khoảng cách không xa như mình tưởng.
Nếu ngày xưa hai người chơi thân nhưng xưng hô lịch sự, hoặc mình không chắc nên xưng thế nào: "Chị C ơi, em là D ở phòng trọ cạnh chị hồi năm hai đây. Hôm qua em nấu canh chua theo cách chị dạy, nhớ chị quá nên nhắn. Chị dạo này khoẻ không?"
Nếu chính mình là người im lặng trước, muốn nhận một câu cho nhẹ lòng thì chỉ một câu thôi: "Mình biết là mình biến mất lâu quá, nhưng vẫn hay nhớ tới bà." Đừng viết thành một đoạn nhận lỗi, vì khi không có chuyện gì sai, lời xin lỗi dài làm bạn bối rối không biết đáp thế nào.
Những kiểu mở lời làm bạn khó trả lời
Phần lớn tin nhắn đầu tiên không được trả lời không phải vì người kia không muốn, mà vì tin nhắn khiến họ không biết bắt đầu từ đâu.
| Tránh | Thay bằng |
|---|---|
| "Còn nhớ mình không?" (bắt bạn đoán, hoặc tỏ ra nhớ) | Nói luôn mình là ai và gắn một kỷ niệm cụ thể |
| "Dạo này sao rồi, kể nghe đi" (câu quá rộng) | Hỏi một việc nhỏ: con lớn cỡ nào, còn đá bóng không |
| Một đoạn dài kể hết sáu năm của mình | Để chuyện của mình cho lần nhắn sau, khi bạn hỏi lại |
| "Bữa nào cà phê nha" ngay tin đầu | Chờ vài lượt nhắn qua lại rồi mới rủ |
| Tin nhắn thoại hai phút | Chữ viết, bạn đọc được khi đang ru con hay đang họp |
| Gửi kèm ảnh cũ hai người lúc mười bảy tuổi mà chưa hỏi | Hỏi trước "mình còn giữ ảnh hồi đó, gửi bà xem nha?" |
Chuyện ảnh cũ nghe nhỏ nhưng hay làm người kia khó xử: có người không thích nhìn lại mình hồi đó, có người đang trong giai đoạn không muốn ai nhắc chuyện cũ. Hỏi trước một câu là đủ tế nhị.
Gửi giờ nào, qua đâu, và nếu bạn chưa trả lời
Giờ gửi. Với người đi làm có con nhỏ, khoảng tám giờ tối đến chín giờ rưỡi là lúc dễ đọc nhất: con đã ăn xong, chưa ngủ hẳn. Buổi trưa mười hai giờ cũng được. Tránh gửi sau mười giờ đêm, bạn đọc lúc mệt sẽ để dành "mai trả lời" rồi quên.
Kênh nào. Dùng kênh hai người từng nhắn với nhau gần nhất, thường là Zalo hoặc Facebook. Nếu mất liên lạc hẳn, hỏi một bạn chung, nhưng chỉ hỏi bạn có muốn nhận lời nhắn không, đừng xin số điện thoại của B khi B chưa đồng ý.
Nếu bạn đã xem mà chưa trả lời. Đợi ít nhất một tuần. Người có con nhỏ hay xem rồi quên thật. Sau một tuần nhắn một lần nữa, nhẹ: "Mình biết bà bận lắm, không cần trả lời liền đâu, chỉ muốn bà biết là mình nhớ." Câu này cho phép bạn trả lời lúc nào cũng được, mà không thấy có lỗi.
Nếu sau lần thứ hai vẫn im. Dừng ở đó, đừng nhắn lần ba. Ghi vào sổ ngày đã nhắn, và để dịp tự nhiên như sinh nhật bạn sang năm thì gửi một lời chúc ngắn. Có những người cần nhiều thời gian hơn, hoặc đang có chuyện riêng chưa kể được với ai.
Khi bạn trả lời: giữ cuộc trò chuyện sống qua tuần đầu
B trả lời sau hai ngày, dài hơn A tưởng, kể đứa lớn đã lớp hai, đứa nhỏ vừa cai sữa, công việc vẫn ở công ty cũ. Lúc này cái dễ hỏng nhất là mình trả lời dồn một tràng mười câu hỏi, hoặc ngược lại khen chung chung rồi thôi.
Cách giữ nhịp: trả lời đúng một chi tiết bạn kể, kể lại một chuyện nhỏ của mình cho cân, rồi để ngỏ. "Trời, đứa lớn lớp hai rồi hả, mình còn nhớ hồi bà bảo không bao giờ lấy chồng sớm. Mình thì vẫn một mình, mới đổi sang làm ở chỗ gần nhà hơn. Hôm nào bà rảnh thì kể thêm về hai đứa nha." Ghi ngay vào sổ: tên hai đứa nhỏ nếu bạn nhắc, đứa nào học lớp mấy, B vẫn ở công ty cũ.
Trong tuần đầu, giữ nhịp thưa: hai ba ngày một lượt là vừa, đừng nhắn mỗi ngày. Khi thấy đã qua lại bốn năm lượt và bạn có vẻ thoải mái, mới rủ gặp, và rủ theo cách dễ nhận lời: "Cuối tháng này mình có việc ghé chỗ bà, nếu bà rảnh tầm nửa tiếng thì mình ghé uống nước, không rảnh cũng không sao." Lời rủ có sẵn đường lui khiến người bận con dễ gật hơn.
Nếu bạn trả lời ngắn, lịch sự, kiểu "ừ, mình vẫn ổn, cảm ơn nha", đừng vội buồn. Có thể bạn chưa quen lại, có thể đang bận. Đáp một câu ấm rồi để đó, vài tuần sau có dịp thì hỏi tiếp.
Sau một tháng và ba tháng: dấu hiệu mối thân đang về lại
Đừng đo bằng số tin nhắn. Mở trang ghi chú về bạn và tự xem:
- Bạn có chủ động nhắn mình ít nhất một lần không, dù chỉ gửi một tấm ảnh hay một câu hỏi vu vơ. Một lần chủ động từ phía bên kia đáng giá hơn mười lượt mình nhắn trước.
- Mình có ghi thêm được điều mới về bạn không: bạn đang lo chuyện gì, con có hay ốm không, công việc có thay đổi không. Ghi được nghĩa là hai người đang kể chuyện thật chứ không chỉ chào hỏi.
- Có một lần gặp, hoặc một cuộc gọi dài hơn mười phút chưa. Sau ba tháng mà vẫn chỉ nhắn chữ thì thử gọi một cuộc vào tối cuối tuần, báo trước: "Tối chủ nhật bà có rảnh mười lăm phút không, mình gọi nghe giọng chút."
- Nếu sau ba tháng mọi lượt đều do mình khởi đầu và bạn đáp cho có, đó không phải lỗi của ai. Giữ một mối quen ấm, hỏi thăm vào dịp sinh nhật, và dành sức cho những người đang cùng muốn thân lại.
Một năm sau, mở lại trang ghi chú. Nếu thấy nó dày thêm mấy dòng, có tên con bạn, có món bạn đang mê, có ngày bạn đổi việc, thì tin nhắn đầu tiên hôm đó đã làm đúng việc của nó.
Câu hỏi thường gặp
Lâu quá không liên lạc rồi tự nhiên nhắn có kỳ không?
Không kỳ nếu tin nhắn nói rõ lý do thật và không kèm lời nhờ vả. Phần lớn người nhận thấy vui vì có người còn nhớ mình, nhất là khi tin nhắc đúng một kỷ niệm chung.
Có nên xin lỗi vì đã im lặng nhiều năm không?
Nếu hai người không giận nhau, chỉ cần một câu nhận nhẹ là đủ, không cần xin lỗi dài. Lời xin lỗi quá trịnh trọng làm bạn bối rối, không biết nên đáp là tha thứ hay là phân trần ngược lại.
Bạn cũ đã xem tin nhắn mà không trả lời thì làm gì?
Đợi khoảng một tuần rồi nhắn thêm một lần nhẹ, nói rõ không cần trả lời ngay. Nếu vẫn im thì dừng, ghi lại ngày đã nhắn và chờ một dịp tự nhiên như sinh nhật để gửi lời chúc ngắn.
Nên nhắn qua Zalo hay Facebook?
Dùng kênh hai người từng nhắn với nhau gần nhất, vì bạn quen mở ở đó. Nếu mất liên lạc hẳn, nhờ bạn chung hỏi xem người kia có muốn nhận lời nhắn không, đừng tự xin số điện thoại khi họ chưa đồng ý.
Sau bao lâu thì nên rủ bạn cũ gặp lại?
Thường sau bốn năm lượt nhắn qua lại, khi thấy bạn kể chuyện thoải mái. Lời rủ nên ngắn, có sẵn đường lui như "nửa tiếng uống nước, không rảnh cũng không sao", để người bận dễ nhận lời.
Có nên gửi ảnh kỷ niệm cũ trong tin nhắn đầu tiên không?
Nên hỏi trước một câu rồi mới gửi. Có người rất thích nhìn lại ảnh cũ, nhưng cũng có người không muốn nhắc tới giai đoạn đó, và một tấm ảnh bất ngờ có khi làm họ chùng xuống thay vì vui.