ThanThiet.comThân Thiết
Đoán ý chọn quà đúng người

Khi quà không đúng ý người nhận: nhận ra, hỏi lại và đổi mà không ai ngượng

Người thân cảm ơn rồi cất quà đi, hoặc chính bạn nhận một món không hợp. Cách nhận ra dấu hiệu, hỏi lại để người kia dám nói thật, đổi hay sửa mà không ai buồn.

At a tailor shop, a young Vietnamese woman in a tan trench coat hands a folded jacket to a tailor beside fabric rolls and a measuring tape, midday light

Khi quà không đúng ý người nhận, cách gỡ tốt nhất là hỏi lại sau hai ba tuần bằng một câu mở sẵn lối thoát cho họ, kiểu "không hợp thì nói em đổi nhé", rồi đổi, sửa hoặc để họ tự xử lý món đó mà không giận; còn khi chính bạn nhận một món không hợp, cảm ơn thật lòng vì công người tặng, dùng thử, và nói thật nhẹ nhàng khi được hỏi. Một món quà trật không làm hỏng tình thân; giấu nhau mới làm năm sau lại trật tiếp.

Tình huống giả định: chị S, ba mươi tám tuổi, tặng em gái một chiếc áo khoác dạ dịp sinh nhật. Em cảm ơn rối rít, mặc đúng một lần hôm đó, rồi không thấy mặc nữa. Cùng năm, mẹ chị S đan cho chị một chiếc áo len màu cam, kiểu dáng mẹ thích, chị mặc thấy không hợp. Bài này đi qua cả hai phía: người tặng trật, và người nhận món không hợp.

Dấu hiệu món quà không đúng ý

Người thân hiếm khi nói thẳng "em không thích". Họ để lộ qua những dấu hiệu nhỏ. Đây là vài dấu hiệu quen thuộc và cách đọc chúng:

Dấu hiệuCó thể làNên làm
Cảm ơn rất nhanh, khen chung chung "đẹp quá"Lịch sự, chưa biết dùng vào đâuChưa kết luận, chờ vài tuần
Mặc, dùng một lần trước mặt bạn rồi thôiDùng cho bạn vui, không hợp với họHỏi lại nhẹ, mở lối thoát
Cất nguyên hộp trong tủQuý quá không dám dùng, hoặc không biết dùng, hoặc không thíchHỏi xem có khó dùng chỗ nào
Đem biếu người khácThật sự không hợp, nhưng không muốn phíKhông trách; ghi lại để rút kinh nghiệm
Nói "để dành mặc dịp đặc biệt"Đẹp nhưng không hợp đời sống hằng ngày của họLần sau chọn thứ dùng thường ngày

Em gái chị S rơi vào hàng thứ hai. Chiếc áo dạ dài tới gối, trong khi em đi làm bằng xe máy mỗi ngày, mặc áo dài như vậy vướng xe và bẩn gấu. Chị chọn theo dáng áo chị thấy đẹp, quên hẳn chuyện em đi lại thế nào.

Một dấu hiệu chỉ là gợi ý, chưa phải kết luận. Mẹ cất nguyên hộp có khi chỉ vì mẹ quý, để dành mặc những dịp cả nhà sum họp, hoặc mẹ chưa quen cách dùng mà ngại hỏi. Đừng vội đoán rồi buồn; hỏi lại đúng lúc mới biết người kia đang nghĩ gì.

Hỏi lại sau hai ba tuần: câu hỏi mở lối thoát

Hỏi ngay hôm tặng thì ai cũng nói thích. Hỏi sau vài tuần, khi người kia đã sống cùng món quà, câu trả lời thật hơn. Chị S làm như sau:

  1. Chờ chừng hai đến ba tuần, chọn lúc chỉ có hai người, không hỏi trước mặt bố mẹ hay họ hàng.
  2. Hỏi bằng câu mở lối thoát, nói trước rằng không thích cũng không sao: "Cái áo chị tặng mặc có tiện không em? Chị thấy em đi xe máy, chắc áo dài vướng lắm. Không hợp thì nói chị, mình đổi hoặc sửa, chị không buồn đâu."
  3. Nếu em vẫn ngại, đưa ra một lựa chọn cụ thể để em chỉ cần gật: "Hay mình mang ra tiệm may cắt ngắn lên tới hông, mặc đi xe được?"
  4. Nghe hết câu trả lời, không giải thích vì sao mình đã chọn món đó. Giải thích lúc này nghe như tự bào chữa, và làm người kia hối hận vì đã nói thật.
  5. Cảm ơn người kia đã nói thật: "May em nói, không thì chị cứ tưởng em thích, sang năm lại mua kiểu đó."

Câu cuối có tác dụng lâu dài. Người kia học được rằng nói thật với bạn là an toàn, và lần sau họ sẽ nói sớm hơn, thậm chí chủ động nói trước khi bạn mua.

Đổi, sửa, hay để người kia tự quyết

Có ba cách xử lý một món quà trật, tuỳ món và tuỳ người. Đổi là cách gọn nhất nếu còn hoá đơn và còn trong hạn đổi: đổi cỡ, đổi màu, hoặc đổi sang món khác người nhận tự chọn. Đi đổi cùng nhau thì càng tốt, vì người nhận được chọn thứ mình thích mà không phải ngại.

Sửa hợp với quần áo và đồ dùng có thể chỉnh. Chị S mang chiếc áo dạ tới tiệm may, nhờ cắt ngắn lên ngang hông và thêm hai túi có nắp. Em gái mặc suốt mùa lạnh, còn khoe với đồng nghiệp là áo chị tặng. Một món trật có khi sửa xong lại thành món được dùng nhiều nhất.

Để người kia tự quyết là cách cuối cùng, khi món quà không đổi không sửa được. Nói rõ một câu: "Món đó em thấy không hợp thì cứ tặng lại ai cần, chị không để ý đâu." Câu này gỡ cho người nhận gánh nặng phải giữ một món mình không dùng chỉ vì sợ người tặng buồn. Nhiều người giữ quà không dùng nhiều năm chỉ vì chưa ai nói câu đó với họ.

Với đồ ăn, đồ dùng hết, chuyện đơn giản hơn: món không hợp thì người nhận chia cho người khác, không cần đổi. Lần sau bạn chỉ cần nhớ ghi lại khẩu vị của họ.

Khi chính bạn nhận một món không hợp

Cảm ơn thật lòng vì công sức, không phải vì món đồ. Mẹ đan chiếc áo len mất cả tháng, từng mũi một. Chị S cảm ơn đúng điều đó: "Mẹ đan cả tháng mới xong à, mẹ khéo tay thật." Câu này thật, và mẹ nghe là vui.

Dùng thử trước khi kết luận. Mặc thử vài lần, ở nhà, đi chợ. Có những món lúc đầu thấy lạ, mặc vài lần lại quen. Chị S mặc áo len cam ở nhà mấy buổi tối, thấy ấm và mềm, chỉ có màu là không hợp để đi làm.

Nói thật nhẹ nhàng khi được hỏi, và chỉ nói phần có thể sửa. Khi mẹ hỏi, chị không nói "con không thích", mà nói: "Áo ấm lắm mẹ ạ, con mặc ở nhà suốt. Lần sau mẹ đan cho con màu xám hay màu xanh đậm nhé, con mặc đi làm được." Mẹ biết lần sau phải làm gì, mà không thấy công sức của mình bị chê.

Đừng nói "thích lắm" nếu không thích. Lời khen giả làm người tặng tiếp tục tặng đúng kiểu đó, năm này qua năm khác. Nhiều nhà có cả tủ đồ cùng một kiểu không ai dùng, chỉ vì một lần ai đó lỡ khen quá lời.

Sửa cho dùng được, nếu có thể. Mang đi sửa dáng, thêm cúc, đổi dây. Khi người tặng thấy món quà được dùng, dù đã sửa, họ vui hơn là thấy nó nguyên vẹn nằm trong tủ.

Mở lối thoát ngay từ lúc trao

Cách đỡ tốn công nhất là gỡ trước, ngay lúc trao quà, để người nhận không phải chờ bạn hỏi. Sau lần chiếc áo dạ, chị S đổi hẳn cách trao. Với em gái: "Chị mua áo này, chị giữ hoá đơn trong túi rồi đây, em mặc thử cả tuần, không ưng thì mình đi đổi cùng nhau." Với bạn thân: "Tao không chắc mày hợp màu này, không hợp thì cứ nói, tao đổi, không ai giận ai."

Với bố mẹ, câu nói cần mềm hơn, vì bố mẹ hay cố giữ quà của con: "Bố đi thử mấy hôm, cấn chân thì bảo con, con đổi cỡ, chứ bố đừng cố đi cho con vui." Nửa câu cuối là chỗ quan trọng. Nhiều người cha người mẹ đi đôi giày chật hàng tháng chỉ vì nghĩ đổi là phụ lòng con.

Với người tặng quà tự làm, như mẹ đan áo hay bạn tự may túi, lối thoát khác: nói từ trước những gì mình hay dùng, để người kia làm đúng ngay từ đầu. Chị S giờ hay kể với mẹ, lúc mẹ đang đan cho cháu: "Mẹ ơi, áo đi làm của con toàn màu tối, mẹ để ý con hay mặc xám không." Không phải đặt hàng, chỉ là cho mẹ thêm một dòng để nhớ.

Những việc không nên làm khi quà bị trật

Phản ứng của người tặng lúc biết món quà không hợp quyết định năm sau người kia còn dám nói thật không:

  • Không hỏi dồn kiểu "Sao chị tặng mà không mặc?", nhất là trước người khác. Câu đó biến món quà thành món nợ.
  • Không giận dỗi, không nói "Thôi lần sau chị chẳng mua gì nữa." Người kia sẽ xin lỗi, nhưng từ đó không bao giờ nói thật về quà.
  • Không kể với người khác rằng mình tặng mà người ta không dùng. Chuyện quay vòng về tai người nhận rất nhanh.
  • Không đòi lại món quà để tặng người khác, trừ khi người nhận chủ động đề nghị.
  • Không đổ lỗi cho người nhận vì "không nói trước". Việc đoán ý là việc của người tặng.

Cũng không cần dằn vặt. Ai cũng có lúc chọn trật, kể cả với người mình thân nhất. Một món trật, được gỡ nhẹ nhàng, nhiều khi còn làm hai người gần hơn, vì cả hai đã nói thật với nhau một lần.

Ghi lại để lần sau không trật cùng một chỗ

Sau mỗi lần trật, ghi một dòng vào sổ người thân, không ghi "em không thích áo dạ" mà ghi lý do: "em đi xe máy mỗi ngày, áo dài vướng; thích áo ngắn ngang hông, có túi". Lý do mới là thứ dùng được cho lần sau, còn món cụ thể thì có khi lần sau không mua lại nữa.

Với mẹ, chị S ghi: "mẹ thích đan cho con cháu; con mặc đi làm màu tối, xám hoặc xanh đậm; mẹ đã biết". Năm sau, mẹ đan cho chị một chiếc khăn màu xám, chị quàng suốt mùa đông.

Tự kiểm sau một năm: nhìn lại những món đã tặng người thân trong năm, món nào đang được dùng, món nào nằm trong tủ. Nếu số món nằm trong tủ nhiều hơn món được dùng, vấn đề không nằm ở món, mà ở chỗ bạn đang chọn theo ý mình. Lúc đó, quay lại bước đầu: nghe nhiều hơn, hỏi khéo hơn, và mở lối thoát cho người nhận ngay từ khi trao.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết người thân không thích món quà mình tặng?

Để ý vài dấu hiệu: họ chỉ dùng một lần trước mặt bạn, cất nguyên hộp, hoặc nói để dành dịp đặc biệt. Đừng hỏi ngay hôm tặng. Chờ hai ba tuần rồi hỏi riêng bằng một câu cho phép họ nói thật, ví dụ không hợp thì nói để mình đổi.

Có nên hỏi thẳng người nhận là có thích quà không?

Có thể, nhưng nên hỏi sau vài tuần và hỏi theo cách mở lối thoát, không hỏi thích hay không thích. Hỏi về sự tiện dụng như mặc có vướng không, dùng có tiện không. Người nhận dễ trả lời thật hơn khi câu hỏi không bắt họ chê món quà.

Nhận quà của mẹ mà không hợp thì nói thế nào cho mẹ không buồn?

Cảm ơn mẹ vì công sức trước, dùng thử vài lần, rồi khi mẹ hỏi thì nói phần có thể làm khác lần sau, như màu hay kiểu. Tránh nói không thích, cũng tránh khen quá lời. Mẹ biết lần sau làm gì mà không thấy bị chê.

Người nhận đem quà mình tặng biếu người khác thì có nên buồn không?

Buồn một chút là bình thường, nhưng đừng trách. Họ đem biếu vì không muốn món đồ bị phí, và đó là cách xử lý hợp lý. Ghi lại để lần sau chọn kỹ hơn, và lần sau nói trước khi tặng rằng không hợp thì cứ tặng lại người khác.

Món quà không đổi được thì có cách nào khác không?

Nếu là quần áo hay đồ dùng, có thể mang đi sửa cho hợp với người nhận, như cắt ngắn, sửa dáng, đổi dây. Nếu không sửa được, nói rõ với người nhận rằng họ có thể tự quyết, kể cả tặng lại. Điều quan trọng là gỡ cho họ gánh nặng phải giữ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138