Khi hết ý tưởng quà cho bạn thân lâu năm, thường không phải vì đã tặng hết mọi thứ, mà vì bạn vẫn đang chọn quà cho người bạn của mười năm trước; hãy viết ra hai cột "bạn hồi đó" và "bạn bây giờ", đọc lại tin nhắn chung của hai người trong một năm qua, và nếu vẫn bí thì nói thẳng với bạn, vì bạn thân là người nghe câu nói thật dễ nhất.
Tình huống giả định: chị E và chị G chơi với nhau từ năm lớp mười, giờ cả hai ba mươi sáu tuổi. Hai mươi năm qua đã tặng nhau đủ kiểu: sách, khăn, son, cốc in ảnh, chuyến đi chung. Năm nay G vừa sinh bé thứ hai, chuyển sang làm việc tại nhà, và chị E nhìn quanh cửa hàng mà không chọn được gì. Phần dưới là cách E tìm lại người bạn của mình trước khi tìm món quà.
Vì sao với bạn lâu năm lại hay bí nhất
Với người mới quen, bạn chọn quà theo vài điều vừa biết. Với bạn thân hai mươi năm, bạn chọn theo một hình ảnh đã đóng khung từ lâu: G là đứa mê cà phê đen, mặc đồ tối màu, thích sách du ký, đi giày cỡ ba mươi sáu. Những món hợp với hình ảnh đó đã tặng hết, và hình ảnh đó cũng không còn đúng nữa.
Người ta thay đổi theo từng giai đoạn mà bạn bè lâu năm hay không để ý, vì vẫn gặp nhau, vẫn nói chuyện như cũ. G bỏ cà phê từ khi mang thai bé đầu và chưa uống lại. G đổi sang mặc đồ sáng màu vì con hay quệt tay bẩn lên áo, đồ tối nhìn rõ vết hơn. G giờ đi giày cỡ ba mươi bảy, chân to ra sau lần sinh thứ nhất, chuyện mà G chỉ nhắc một lần lúc hai đứa đi chợ. G gần như không đọc sách nữa, nhưng nghe rất nhiều chương trình nói chuyện lúc ru con.
Cho nên câu hỏi không phải "còn món gì chưa tặng", mà là "mình còn biết gì về G của năm nay". Câu hỏi sau có câu trả lời, câu hỏi đầu thì không.
Còn một lý do nữa khiến bạn lâu năm khó chọn: bạn sợ món năm nay kém hơn món năm trước. Hai mươi năm tặng nhau tạo ra một áp lực ngầm, mỗi năm phải hay hơn, phải ý nghĩa hơn. Áp lực ấy làm bạn đi tìm món "đặc biệt" thay vì món đúng. Với G của năm nay, một món đúng có khi rất bình thường, chỉ cần nó trúng vào chỗ G đang mệt.
Hai cột: bạn hồi đó và bạn bây giờ
Tối hôm đó, E lấy một tờ giấy, kẻ hai cột, viết theo trí nhớ. Cột trái viết nhanh, cột phải viết chậm hơn nhiều, và chính chỗ viết chậm là chỗ E nhận ra mình đã lâu không để ý:
| Bạn hồi đó | Bạn bây giờ |
|---|---|
| Uống cà phê đen ngày hai cốc | Bỏ cà phê từ lần mang thai đầu, giờ uống trà gừng buổi tối |
| Mặc đồ đen, xám | Mặc đồ sáng màu, áo rộng có túi |
| Giày cỡ ba mươi sáu | Giày cỡ ba mươi bảy, chân to ra sau khi sinh |
| Đọc sách du ký, mơ đi xa | Nghe chương trình nói chuyện lúc ru con, mơ một buổi ngủ trưa |
| Thích tụ tập đông người | Mệt khi đông, thích ngồi riêng một hai người |
| Lo thi cử, lo xin việc | Lo bé lớn đi học, lo việc làm tại nhà không ổn định |
Cột phải chưa đầy đủ, và một số dòng E không chắc. Đó là bình thường. Ghi vào sổ người thân cả những dòng chưa chắc, đánh dấu hỏi, để lần sau nói chuyện thì để ý kiểm lại.
Đọc lại tin nhắn chung trong một năm
Tin nhắn giữa hai người là của chính bạn, đọc lại không phải đọc lén. Đây là nguồn nhiều thông tin nhất mà ít ai dùng. E làm theo các bước:
- Mở cuộc trò chuyện riêng với G, kéo về khoảng mười hai tháng trước. Đọc nhanh, không đọc từng chữ, mất chừng bốn mươi phút.
- Để ý ba loại tin: G kể mệt chuyện gì, G gửi ảnh gì (ảnh thường là thứ người ta thấy đáng chia sẻ), G hỏi xin lời khuyên về chuyện gì.
- Ghi mỗi chuyện một dòng vào sổ. Ví dụ: "tháng ba, kể lưng đau vì bế con, ghế làm việc thấp"; "tháng sáu, gửi ảnh ban công trồng rau mới"; "tháng chín, hỏi cách ngủ được khi con dậy đêm".
- Đánh dấu những chuyện lặp lại. Với G, chuyện thiếu ngủ và chuyện góc làm việc chật xuất hiện năm sáu lần.
- Không đọc tin nhắn trong nhóm chung để soi chuyện G kể với người khác. Chỉ dùng những gì G đã kể với chính E.
Sau bốn mươi phút, E có một trang ghi rõ hơn mọi lần đi lòng vòng cửa hàng. Thứ G thiếu không phải một món đồ đẹp, mà là giấc ngủ, chỗ ngồi làm việc đỡ đau lưng, và vài giờ không phải bế con.
Nói thẳng với bạn thân: được, và nên nói thế nào
Với cha mẹ, hỏi thẳng thường vô ích. Với bạn thân lâu năm thì khác: hai người đã đủ thân để nói thật, và câu hỏi thẳng nhiều khi được đón như một lời thú nhận dễ thương. Nhắn qua Zalo, buổi tối khi con bạn đã ngủ: "Ê, sinh nhật mày năm nay tao hết ý thật rồi. Mày đang thiếu cái gì, hoặc đang mệt nhất chuyện gì, nói thật đi."
Nếu muốn nhẹ hơn, giữ một chút bất ngờ: "Mình hỏi thật nhé, dạo này cậu thèm nhất là cái gì, đồ hay việc cũng được. Mình không hứa sẽ tặng đúng cái đó đâu." Câu cuối giúp bạn không bị trói vào một món, và bạn kia không thấy mình đang đòi quà.
Bạn thân của bạn cũng có thể đáp "không cần gì đâu". Lúc đó hỏi theo hướng việc: "Thế nếu có ai trông con cho mày nửa ngày, mày làm gì?" G trả lời ngay: "Ngủ. Rồi đi cắt tóc. Một mình." Câu trả lời đó là món quà rồi: một buổi E qua trông hai đứa nhỏ, để G ngủ và đi cắt tóc. Với G, đó là thứ không cửa hàng nào bán.
Nếu hai người đã quen tặng nhau nhiều năm, có thể bàn luôn một thoả thuận mới: "Hay từ năm nay tụi mình thôi tặng đồ, mỗi năm đi riêng với nhau một buổi, đứa nào sinh nhật thì đứa đó chọn đi đâu." Nhiều cặp bạn lâu năm thấy nhẹ hẳn khi bỏ được áp lực chọn quà.
Những món nên tránh với bạn đã thay đổi
Bạn thân lâu năm hay có những chuyện đang nhạy cảm mà bạn biết, và món quà có thể vô tình chạm vào đó:
- Quà nhắc tới cân nặng, dáng người, như đồ tập kèm câu "để mày lấy lại dáng". Bạn mới sinh con hay vừa ốm dậy không cần lời nhắc đó.
- Quà cho con của bạn thay cho quà cho bạn. Thỉnh thoảng thì được, nhưng nếu năm nào cũng vậy, bạn sẽ thấy mình chỉ còn là "mẹ của hai đứa nhỏ" trong mắt bạn thân.
- Quà nhắc chuyện bạn đang chật vật: bạn vừa mất việc mà mình tặng sách về làm giàu, bạn đang lo chuyện chưa có con mà mình tặng đồ trẻ con.
- Quà so sánh, như món giống hệt món mình vừa mua cho chính mình, kèm câu "tao có rồi, đẹp lắm". Bạn thân nhận ra ngay đó là quà mua tiện tay.
- Quà theo hình ảnh cũ: cà phê cho người đã bỏ cà phê, giày cỡ cũ cho người đã đổi cỡ chân.
Không cần quà phải lớn mới xứng với hai mươi năm. Bạn thân nhớ việc bạn để ý họ đã thay đổi, chứ không nhớ món đắt.
Câu nói dở và câu nói được khi trao quà cho bạn lâu năm
Với bạn thân, lời đi kèm món quà đôi khi được nhớ lâu hơn chính món quà. Vài cặp câu E từng nói dở, và cách nói lại:
| Nói dở | Nói được |
|---|---|
| "Tao chả biết mua gì, thôi lấy đại cái này." | "Tao đọc lại tin nhắn cả năm của mày mới chọn đấy, mày than lưng đau suốt." |
| "Cái này đắt lắm đấy nhé." | "Cái này mày dùng mỗi ngày được, hỏng tao đổi cho." |
| "Quà cho bé nhà mày đây." (không có gì cho bạn) | "Có cái nhỏ cho bé, còn cái này là của riêng mày." |
| "Năm nay bận quá, để năm sau tặng bù." | "Năm nay tao tặng mày nửa ngày, thứ Bảy tao qua trông hai đứa." |
Điểm chung của cột phải là nó cho thấy bạn đã nghĩ về người kia, nghĩ về đúng giai đoạn họ đang sống. Bạn thân lâu năm nhạy với chuyện này hơn ai hết: họ nhận ra ngay một món quà mua tiện tay, cũng nhận ra ngay một món quà có người đã ngồi nghĩ cả buổi tối. Không cần thiệp dài, một câu nói đúng là đủ.
Sau sinh nhật: giữ cột "bạn bây giờ" luôn mới
Cột "bạn bây giờ" sẽ cũ đi rất nhanh. Bé thứ hai của G lớn lên, G có thể quay lại văn phòng, có thể uống lại cà phê. Cách giữ nó mới là ghi một dòng vào sổ mỗi khi G kể một chuyện mới, không cần đợi tới dịp. Mỗi quý, dành mười phút đọc lại và gạch những dòng đã không còn đúng.
Sau buổi trông con, E hỏi G một câu: "Hôm đó ngủ được bao lâu?" G kể ngủ được ba tiếng, rồi đi cắt tóc, rồi ngồi một mình ăn bát phở mà không ai đòi bế. E ghi lại cả câu đó. Năm sau, nếu vẫn hợp, món quà có thể là đúng buổi ấy, lặp lại. Có những món quà hay nhất là món lặp lại mỗi năm.
Tự kiểm: nếu hôm nay có ai hỏi bạn thân của bạn đang lo gì nhất, đang mê gì nhất, đi giày cỡ bao nhiêu, bạn có trả lời được ngay không. Trả lời được hai trong ba câu là bạn đang theo kịp bạn mình. Không trả lời được câu nào thì vấn đề không nằm ở quà, mà ở chỗ hai người đã lâu không nói chuyện thật, và việc nên làm trước là một cuộc gọi dài.
Câu hỏi thường gặp
Bạn thân lâu năm có nên hỏi thẳng muốn quà gì không?
Được, và thường hiệu quả hơn hỏi cha mẹ. Hai người đủ thân để nói thật. Nếu bạn kia nói không cần gì, hỏi theo hướng việc: có nửa ngày rảnh thì muốn làm gì. Câu trả lời đó nhiều khi chính là món quà.
Làm sao biết bạn thân đã thay đổi những gì?
Viết hai cột bạn hồi đó và bạn bây giờ, rồi đọc lại tin nhắn riêng giữa hai người trong một năm. Để ý chuyện bạn hay kể mệt, ảnh bạn gửi, và lời khuyên bạn xin. Chỗ nào bạn viết chậm là chỗ bạn đã lâu không để ý.
Có nên đọc lại tin nhắn cũ để chọn quà không?
Có, nếu đó là tin nhắn riêng giữa bạn và người đó, vì đó là những gì họ đã chủ động kể với bạn. Không đọc tin nhắn của họ với người khác, không soi nhóm chung để tìm chuyện riêng. Ghi lại vừa đủ để nhớ, không chép lại chuyện riêng tư.
Bạn thân vừa có con thì nên tặng cho mẹ hay cho bé?
Nên ưu tiên cho bạn, vì người mới có con thường nhận rất nhiều quà cho bé và rất ít quà cho chính mình. Một buổi trông con giúp để bạn nghỉ, hoặc một thứ giúp bạn ngủ ngon hơn, thường được nhớ lâu. Quà cho bé có thể gửi kèm, nhỏ thôi.
Hai đứa muốn thôi tặng quà nhau thì nói thế nào cho khỏi ngượng?
Nói thẳng và đề xuất một thứ thay thế cụ thể, ví dụ mỗi năm đi riêng với nhau một buổi, người có sinh nhật chọn chỗ. Như vậy không ai thấy mình bị bớt đi tình cảm. Bạn thân lâu năm thường thấy nhẹ nhõm với thoả thuận đó.