ThanThiet.comThân Thiết
Giữ tình bạn lâu dài khi bận và ở xa

Bạn thân khác hoàn cảnh: khi một người khá lên, một người còn chật vật

Một người làm ăn khá lên, một người đang thuê trọ, trả góp. Cách chọn chỗ gặp, chia tiền, kể chuyện mình mà không thành khoe và giúp bạn mà không làm bạn mất mặt.

Silhouettes of two Vietnamese women in their forties on a stone bench by a riverside promenade at sunset, one in an olive cargo jacket handing over tea

Bạn thân khác hoàn cảnh vẫn giữ được gần nếu người khá hơn chủ động chọn chỗ gặp vừa túi tiền của cả hai, chia tiền theo cách đã thoả thuận chứ không giành trả, kể chuyện của mình như kể chuyện đời thường chứ không kể con số, và khi giúp thì giúp đúng việc bạn cần, theo cách bạn nhận được mà không mất mặt. Khoảng cách tiền bạc ít khi tự làm hỏng tình bạn; thứ làm hỏng là những cái ngại không ai nói ra.

Tình huống giả định: chị A và chị B chơi với nhau từ hồi cùng bán hàng ở chợ. Mười năm sau, chị A mở được ba cửa hàng, mua nhà, con học trường quốc tế. Chị B mất sạp sau đợt chợ sửa, đang thuê trọ, nhận hàng về bán trên mạng, còn trả góp chiếc xe máy. Chị B bắt đầu từ chối những lời rủ của chị A, lý do lúc nào cũng là bận. Chị A không hiểu mình làm gì sai.

Khoảng cách tiền bạc làm gì với tình bạn

Chị A không làm gì sai cả, chỉ là những lần gặp gần đây đều ở những chỗ chị quen: quán cà phê trong trung tâm thương mại, nhà hàng có máy lạnh. Lần nào chị cũng giành trả, nói "để tao, có bao nhiêu đâu". Với chị A đó là chuyện nhỏ. Với chị B, mỗi lần như vậy là một lần nhắc rằng mình không theo nổi, và một lần nợ thêm mà không biết lấy gì trả.

Rồi đến chuyện kể. Chị A kể chuyện con đi trại hè, chuyện sửa nhà, chuyện đi du lịch, kể bằng giọng bình thường như kể chuyện đi chợ. Chị B nghe, gật, không có gì tương đương để kể lại, nên kể về những thứ khó khăn thì sợ thành than, kể về những thứ nhỏ thì sợ bạn thấy nhạt. Dần dần chị B thấy mình đến chỉ để nghe.

Người đang chật vật hiếm khi nói thẳng "tao ngại vì tao nghèo hơn mày". Họ chọn cách lặng lẽ thưa dần. Người khá hơn thì không nhận ra vì với họ không có gì thay đổi. Hiểu chỗ này rồi mới thấy việc cần làm không phải nói "giữa tụi mình đâu có phân biệt", mà là đổi những thói quen nhỏ đang làm bạn ngại.

Chọn chỗ gặp và chia tiền: những tình huống hay vướng

Phần lớn cái ngại nằm ở những chi tiết rất cụ thể. Chị A ngồi nghĩ lại từng tình huống và đổi cách làm:

Tình huốngTránhThay bằng
Chọn chỗ gặpChỗ mình quen, sang, xa nhà bạnĐể bạn chọn chỗ, hoặc chọn quán bình dân hai đứa từng ngồi
Thanh toánLần nào cũng giành trả, "có bao nhiêu đâu"Thoả thuận thay phiên, lần này mình, lần sau bạn, dù bạn chọn chỗ rẻ hơn
Rủ đi chơi xaĐặt sẵn khách sạn đắt rồi rủ bạn gópHỏi bạn muốn đi đâu, mức nào vừa, rồi mới đặt
Sinh nhật bạnTặng món quá đắt so với những gì bạn tặng lại đượcMón vừa phải, đúng thứ bạn đang cần
Có việc vuiMời tiệc lớn đông người lạMời riêng bạn một buổi nhỏ trước, rồi mới mời tiệc

Thay phiên trả tiền nghe có vẻ khách sáo giữa bạn thân, nhưng nó giữ cho bạn cảm giác ngang hàng. Chị B chọn quán bún riêu đầu ngõ nhà trọ, mời chị A một bữa, và đó là lần đầu sau một năm chị B nhắn rủ trước. Được mời lại là thứ người đang chật vật cần, hơn là được bao mãi.

Kể chuyện của mình mà không thành khoe

Không cần giấu đời sống của mình, giấu kỹ quá bạn sẽ thấy như mình đang bị thương hại. Cái cần đổi là cách kể: kể cảm xúc và chuyện người, bớt kể con số và đồ đạc. Thay vì "nhà mới hai trăm mét vuông, sửa hết mấy trăm triệu", kể "Dọn nhà mệt muốn xỉu, con mèo trốn trong thùng các-tông hai ngày không ra." Bạn cười được với câu sau, câu trước thì chỉ gật được.

Kể cả chuyện khó của mình. Người khá hơn cũng có những chuyện mệt: nhân viên nghỉ, con học không vui, thiếu ngủ. Kể những chuyện đó không phải để than cho cân, mà để bạn thấy hai người vẫn ngang nhau ở chỗ là người. "Tháng này đuối lắm, ba cửa hàng mà chỉ có mình đứng, nhiều tối về chỉ muốn nằm im."

Hỏi chuyện bạn một cách cụ thể, không thương hại: "Hàng online dạo này chạy không? Món nào bán được nhất?", "Thằng cu nhà mày vào lớp mới có quen bạn chưa?". Tránh những câu như "khổ thân mày", "sao không làm cái gì ổn định hơn", nghe như đang nhìn bạn từ trên xuống.

Khi bạn khoe được chuyện vui, như tháng này bán được nhiều đơn, mừng thật lòng và hỏi thêm. Với người đang gây dựng lại, một lời mừng đúng lúc từ bạn thân có giá trị hơn nhiều người tưởng.

Nếu bạn là người đang chật vật hơn

Ngại là chuyện thường, nhưng nói ra một chút. Bạn không cần kể hết khó khăn. Chỉ cần nói thật về chỗ bạn ngại: "Mấy quán đó hơi quá sức tao dạo này, mình ngồi chỗ khác được không?" Bạn thân thường nhẹ người khi nghe câu đó, vì cuối cùng cũng biết vì sao bạn hay từ chối.

Mời lại theo sức mình. Một bữa bún riêu, một ấm trà ở nhà, một hộp đồ ăn tự nấu. Thứ được mời không cần ngang giá, chỉ cần có qua có lại để bạn thấy mình vẫn đang cho đi.

Đừng tự kết luận bạn khinh mình. Phần lớn người khá lên không đổi lòng, chỉ đổi thói quen mà không biết thói quen đó làm bạn ngại. Cho bạn một cơ hội hiểu trước khi thưa dần.

Nhận giúp đỡ có giới hạn. Nhận giúp những việc bạn thật sự cần và trả được bằng cách nào đó, không nhất thiết bằng tiền. Từ chối nhẹ những thứ quá lớn để giữ cho mình cảm giác đứng ngang hàng.

Kể chuyện mình như trước. Đừng chỉ ngồi nghe vì nghĩ chuyện mình nhỏ. Chuyện đơn hàng đầu tiên bán được, chuyện con được cô khen, chuyện chủ trọ tốt bụng cho khất tiền điện: bạn thân muốn nghe những chuyện đó, vì đó là đời sống của bạn bây giờ. Một tình bạn chỉ còn một người kể là tình bạn đang mỏng đi, dù cả hai vẫn quý nhau.

Giúp bạn mà không làm bạn mất mặt

Chị A muốn giúp chị B gây dựng lại, nhưng biết đưa tiền thẳng sẽ làm bạn khó xử. Chị làm theo thứ tự:

  1. Hỏi bạn đang cần gì, đừng tự đoán: "Mày đang làm hàng online, có chỗ nào tao đỡ được không? Tao hỏi thật, không phải khách sáo đâu."
  2. Ưu tiên giúp bằng việc và quan hệ trước: giới thiệu khách cho bạn, cho bạn gửi hàng ở kho cửa hàng mình, chỉ cách nhập hàng mình biết.
  3. Nếu bạn cần tiền và ngỏ lời, nói rõ số mình giúp được, thời hạn rõ ràng nếu là cho vay, và ghi lại hai bên cùng biết. Rõ ràng từ đầu giữ tình bạn hơn mập mờ.
  4. Không kể chuyện mình giúp với ai, kể cả nhóm bạn chung. Bạn biết mình được giúp là đủ, người khác biết thì thành nợ trước mặt mọi người.
  5. Mua hàng của bạn như một khách bình thường, trả đủ tiền, không đòi giảm giá, cũng không cố trả dư. Nếu hàng tốt, giới thiệu thật lòng.
  6. Sau đó vẫn hỏi chuyện bạn như cũ, đừng biến mỗi lần gặp thành buổi hỏi "làm ăn sao rồi". Bạn là bạn, không phải dự án của mình.

Cách giúp tốt nhất là cách bạn có thể kể với con mình sau này mà không thấy ngượng: "hồi đó cô A giới thiệu cho mẹ mấy mối khách đầu tiên". Sự giúp đỡ để lại cảm giác được nâng lên, không phải được bố thí.

Trang sổ người thân: ghi điều bạn quý, không ghi tài sản

Trong sổ, chị A ghi về chị B những thứ giúp mình gần bạn hơn, không phải những thứ đo hoàn cảnh của bạn:

  • Món bạn thích ăn, quán bạn hay ngồi, những chỗ bạn thấy thoải mái.
  • Việc bạn đang làm, mặt hàng bạn bán, ngày bạn hay đi lấy hàng.
  • Tên con bạn, lớp con đang học, chuyện con bạn hay kể.
  • Những điều bạn giỏi mà mình học được: cách nói chuyện với khách khó, cách nấu món canh chua.
  • Những lần bạn giúp mình. Chị A ghi lại lần chị B thức trắng trông sạp giùm hồi chị nằm viện sinh con. Nhìn lại dòng đó là nhớ tình bạn này đã có qua có lại từ lâu.

Không ghi bạn nợ ai, thu nhập bao nhiêu, nhà thuê giá bao nhiêu. Sổ người thân là để hiểu và quan tâm. Những con số về hoàn cảnh của bạn không giúp mình gần bạn hơn, chỉ làm mình nhìn bạn khác đi. Nếu bạn kể riêng chuyện nợ nần, nghe và giữ trong lòng, không chép vào đâu cả.

Tự kiểm sau vài tháng và sau một năm

Sau vài tháng đổi cách, chị A để ý ba điều: bạn có nhận lời rủ nhiều hơn không, bạn có bao giờ rủ lại hay mời lại không, và khi gặp bạn có kể chuyện của bạn không hay chỉ ngồi nghe. Chị B bắt đầu kể về đơn hàng, về con, và thỉnh thoảng nhắn trước. Đó là dấu hiệu khoảng cách đã bớt làm bạn ngại.

Sau một năm, hoàn cảnh có thể đã khác, chị B làm ăn ổn hơn hoặc vẫn chật vật như cũ. Tình bạn không đợi tới lúc hai người ngang nhau mới tiếp tục được. Nhiều đôi bạn thân suốt đời có những chục năm một người khá một người khó, rồi đổi chỗ cho nhau, rồi lại ngang nhau, và cái họ giữ được là cách không để tiền bạc thành chuyện chen giữa.

Một câu tự hỏi cuối năm: nếu một ngày mình là người chật vật, mình có muốn được bạn đối xử như cách mình đang đối xử với bạn không. Nếu câu trả lời là có, mình đang đi đúng.

Câu hỏi thường gặp

Bạn thân khá giả hơn mình nhiều thì có nên giữ tình bạn không?

Nên, nếu bạn vẫn quý mình và hai người vẫn vui khi gặp. Chỉ cần nói thật về những chỗ mình ngại, như chỗ gặp hay chuyện trả tiền, để bạn biết mà đổi.

Đi chơi với bạn thân khác hoàn cảnh thì ai trả tiền?

Tốt nhất là thoả thuận thay phiên hoặc chia đều, chọn chỗ vừa túi tiền của người đang khó hơn. Một người trả mãi dễ làm người kia thấy mắc nợ và ngại nhận lời lần sau.

Kể chuyện vui của mình thế nào để bạn đang khó không chạnh lòng?

Kể cảm xúc và chuyện người, bớt kể con số và đồ đạc, và kể cả những chuyện mệt của mình. Như vậy bạn thấy hai người vẫn ngang nhau ở chỗ là người, không thấy bị khoe.

Muốn giúp bạn thân đang khó khăn mà sợ bạn tự ái thì làm sao?

Hỏi bạn đang cần gì trước, ưu tiên giúp bằng việc và quan hệ như giới thiệu khách, rồi mới đến tiền nếu bạn ngỏ lời. Không kể với ai chuyện mình đã giúp.

Bạn thân bắt đầu hay từ chối lời rủ thì có phải do khác hoàn cảnh?

Có thể, nếu những lần gặp gần đây toàn ở chỗ đắt hoặc lần nào cũng một người trả. Thử để bạn chọn chỗ và đổi sang kiểu gặp đơn giản hơn, rồi xem bạn có nhận lời nhiều hơn không.

Cho bạn thân vay tiền có làm hỏng tình bạn không?

Dễ hỏng nếu mập mờ. Nói rõ số mình giúp được và thời hạn nếu là cho vay, hai bên cùng ghi lại, và chỉ cho vay số tiền mà nếu chậm trả mình vẫn không thấy giận bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138