Đi thăm bạn thân mới sinh con, nên nhắn hỏi trước và để bạn chọn ngày (thường sau vài tuần, khi mẹ và bé đã ổn), đến lúc bạn hẹn, mang thứ giúp bạn đỡ việc như đồ ăn nấu sẵn, ngồi khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút, không đòi bế bé, và rời đi trước khi bạn mệt. Buổi thăm tốt là buổi bạn nhớ vì thấy nhẹ đi, không phải buổi bạn phải tiếp khách.
Tình huống giả định thứ nhất: anh A, bạn thân từ đại học của anh B, nghe tin vợ anh B vừa sinh con gái đầu lòng. Anh A chưa có con, không biết nên đến lúc nào, mang gì, nói gì. Tình huống thứ hai, chị C có bạn thân là chị D vừa sinh con thứ hai. Phần dưới đi qua những việc cụ thể cho cả hai trường hợp, theo thứ tự trước, trong và sau buổi thăm.
Gia đình có em bé mới sinh đang trải qua những gì
Vài tuần đầu sau sinh, nhà có em bé gần như không có khái niệm ngày đêm. Bé dậy bú hai ba tiếng một lần, người mẹ đang hồi sức sau sinh, người bố vừa đi làm vừa lo việc nhà, ông bà hai bên thay phiên nhau sang. Cả nhà sống theo giờ của em bé, và mỗi lượt khách đến là một lần phải dọn dẹp, thay áo, pha nước, ngồi nói chuyện khi mắt đã díp lại.
Người mẹ lúc này thường nhạy cảm hơn bình thường. Một câu đùa về vóc dáng, một lời nhận xét về cách bế con, một câu so sánh "con nhà kia mới một tháng đã..." có thể làm chị buồn cả tuần. Người bố thì hay bị quên: ai đến cũng hỏi mẹ, ngắm con, ít ai hỏi bố có ngủ được không, đi làm có mệt không.
Nhiều gia đình còn có những điều bác sĩ dặn riêng hoặc nếp nhà riêng: hạn chế khách trong mấy tuần đầu, khách phải rửa tay, không hôn em bé, không đến khi đang ho sốt. Những điều này không phải khách sáo, mà để bảo vệ một em bé còn rất non. Người đến thăm nên hỏi và theo, không tự cho là "bạn thân thì khỏi cần".
Trước buổi thăm: hỏi, chọn ngày, chuẩn bị
Anh A không đến ngay ngày đầu vì muốn bày tỏ quan tâm. Anh làm theo thứ tự:
- Nhắn mừng ngay khi nghe tin, không hẹn thăm vội: "Chúc mừng hai vợ chồng mày nhé, nghe tin tao mừng muốn nhảy lên. Cứ lo cho chị với cháu đi, khi nào tiện cho tao qua thì báo, không gấp."
- Sau một hai tuần, hỏi lại nhẹ: "Nhà mày ổn chưa? Tuần sau hay tuần sau nữa tao qua ngồi một chút được không, mày chọn giờ nào bé ngủ."
- Hỏi những điều nhà bạn đang giữ: "Nhà có dặn gì khách không, rửa tay, đeo khẩu trang hay gì, mày cứ nói thẳng."
- Hỏi nhà đang thiếu gì hoặc đang thèm gì: "Tao mang qua cái gì cho đỡ việc? Cơm, canh, trái cây hay mua giùm đồ gì?" Hỏi rõ món chị đang ăn được, vì có những thứ được bác sĩ hoặc gia đình dặn kiêng khi cho con bú.
- Ngày đi, nếu mình đang ho, sốt, sổ mũi, nhắn dời lịch. Không có gì bất lịch sự hơn mang mầm bệnh đến nhà có em bé sơ sinh.
Câu hỏi "mang gì" nhiều người trả lời "thôi khỏi" vì ngại. Với bạn thân, cứ đưa ra lựa chọn cụ thể: "Tao nấu nồi canh chua mang qua nhé, hay mày thích gà kho?" Bạn chỉ cần chọn, không phải nghĩ.
Mang gì cho đỡ việc thay vì thêm đồ
Đồ cho em bé thì nhà bạn thường đã được tặng rất nhiều, có khi trùng mấy bộ. Những thứ giúp cả nhà đỡ việc thường được nhớ lâu hơn:
- Đồ ăn nấu sẵn: một nồi canh, một hộp đồ kho, chia sẵn từng phần để cất tủ lạnh, ghi bằng lời khi giao là món gì, để được mấy ngày.
- Trái cây đã gọt, cắt sẵn: người mẹ ăn được ngay một tay trong lúc tay kia bế con.
- Việc vặt: đi chợ giùm, mua giùm một món đồ nhà đang thiếu, chở người nhà đi đâu đó.
- Một món nhỏ riêng cho bạn: cho người mẹ hay người bố chứ không phải cho em bé. Ví dụ anh A biết anh B mê cà phê sáng, mang qua một túi cà phê rang sẵn, kèm câu "cho mày tỉnh mà trông con".
- Phong bì mừng: nếu nhóm bạn có nếp này, đưa kín đáo cho bạn, không đưa trước mặt khách khác. Số tiền tuỳ quan hệ và nếp của nhóm.
Đọc lại sổ người thân trước khi chọn: bạn thích ăn gì, đang lo gì. Chị C nhớ chị D từng than sau lần sinh đầu không ai nấu cho món canh rau ngót mẹ chị hay nấu, nên lần này chị nấu đúng món đó mang qua. Chị D nhắc chuyện ấy mãi.
Trong lúc ngồi: ba mươi đến bốn mươi lăm phút
Rửa tay trước tiên. Vào nhà, chào hỏi, đi rửa tay luôn, không đợi được nhắc. Bạn thấy mình để ý là yên tâm hẳn.
Đừng đòi bế bé. Ngắm bé từ khoảng cách vừa phải, khen một câu thật lòng. Nếu bố mẹ bé đưa cho bế thì bế, nếu không thì thôi. Không hôn bé, không chạm tay vào mặt bé.
Hỏi về người lớn, không chỉ về em bé. Với người mẹ: "Chị ngủ được không, có ai phụ ban đêm không?". Với người bố: "Mày đi làm lại chưa, có kịp ngủ không?". Câu hỏi về chính họ là câu ít ai hỏi.
Không đưa lời khuyên khi không được hỏi. Chuyện bú sữa, quấn bé, cho bé ngủ, mỗi nhà một cách và đã nghe khuyên đủ từ mọi phía. Bạn hỏi thì kể kinh nghiệm của mình như một ví dụ, không phải luật.
Giúp một việc nhỏ nếu được nhờ. "Có gì tao làm được không, rửa đống bình hay đổ rác?". Làm xong lặng lẽ, không cần được cảm ơn.
Về đúng giờ. Ba mươi đến bốn mươi lăm phút là vừa. Khi bé bắt đầu quấy hoặc bạn ngáp lần thứ hai, đứng dậy: "Thôi tao về cho mày nghỉ, có gì nhắn tao."
Nói dở và nói được khi thăm người mới làm cha mẹ
Những câu dưới đây đều hay được nói ra với ý tốt, nhưng người đang mệt và nhạy cảm sau sinh dễ nghe thành phán xét.
| Nói dở | Nói được |
|---|---|
| "Sinh xong vẫn chưa gọn lại nhỉ." | "Trông chị khoẻ hơn em nghĩ, giỏi quá." |
| "Con giống bố hơn, chẳng giống mẹ gì cả." | "Cái tay bé xinh ghê, ngón dài." |
| "Sao không cho bé ngủ riêng, quấn chặt vào?" | "Hai vợ chồng chăm bé khéo thật." |
| "Nhà người ta con một tháng đã..." | Không so sánh, chỉ hỏi bé dạo này có gì mới |
| "Có con rồi hết đi chơi nhé." | "Khi nào mày muốn ra ngoài một tiếng, tao trông giùm hoặc chở mày đi." |
Với người mới làm bố, có thêm một câu nên nói mà ít ai nói: "Mày làm bố trông được đấy." Đàn ông mới có con thường lúng túng và ít được ghi nhận, một câu ghi nhận từ bạn thân làm họ vững hơn nhiều.
Với người mẹ sinh con thứ hai, câu hỏi nên có là về đứa lớn: "Bé lớn có ghen với em không, chị có thời gian riêng với bé lớn không?" Người mẹ hai con thường lo cho đứa lớn bị lép vế hơn là lo cho em bé mới sinh, và hiếm ai hỏi đúng nỗi lo đó.
Khi bạn thân sinh con ở xa, mình không đến được
Có khi bạn thân sinh con ở một thành phố khác, ở nước ngoài, hoặc mình đang ốm, đang đi công tác. Không đến được không có nghĩa là đứng ngoài. Nhắn mừng ngay khi nghe tin, rồi hỏi bạn có muốn gọi video ngắn vài phút để mình ngắm cháu không, vào giờ bạn chọn. Có người thích, có người chưa muốn ai nhìn thấy mình lúc này, cứ để bạn quyết.
Thay cho nồi canh tự nấu, nhờ người quen ở gần mang qua một bữa ăn, hoặc đặt giao một bữa cơm tới nhà bạn vào buổi trưa, kèm tin nhắn: "Trưa nay mày khỏi nấu nhé, tao gửi cơm qua rồi. Ăn xong ngủ một giấc đi." Nhớ hỏi trước món bạn đang ăn được và giờ nhà có người nhận.
Ghi ngày sinh và tên bé vào sổ, đặt nhắc sau một tháng để hỏi thăm lại. Lần đầu có dịp đến thành phố của bạn, ghé qua dù chỉ được nửa tiếng. Chị C kể lần chị D sinh con đầu, chị đang ở nước ngoài, chị chỉ gọi video được năm phút và gửi một bữa cơm qua người em họ. Bảy năm sau chị D vẫn nhắc "hồi đó có mỗi mày gửi cơm cho tao".
Sau buổi thăm: một tuần, một tháng và những tháng sau
Tối hôm đó, nhắn một câu không bắt trả lời: "Cảm ơn hai vợ chồng cho tao qua. Cháu xinh lắm. Nồi canh còn thì hâm lại ăn nhé, không cần trả lời đâu." Rồi ghi vào sổ người thân ngày sinh của bé, tên bé, tên gọi ở nhà, những điều bạn đang lo như giấc ngủ, chuyện đi làm lại.
Sau một tuần, hỏi thăm ngắn: "Tuần này bé ngủ đỡ chưa?". Sau một tháng, khi khách khứa đã thưa, đó là lúc bạn hay thấy cô đơn nhất. Một lần ghé nữa với một hộp đồ ăn, hay một tin nhắn rủ bạn ra ngoài nửa tiếng khi có người trông bé, có giá trị hơn mọi lời chúc dồn dập ngày đầu.
Những tháng sau, tình bạn sẽ đổi nhịp, và đó là lúc cần những cách giữ gần khác: gặp ở nhà bạn theo giờ con ngủ, hỏi về chính bạn chứ không chỉ về con, không đếm những lần huỷ hẹn. Buổi thăm đầu tiên làm tốt là nền để bạn tin rằng mình vẫn có một người bạn hiểu giai đoạn này.
Tự kiểm sau ba tháng: mình có nhớ tên bé không, có biết bạn đã đi làm lại chưa, có nhắn hỏi bạn về chính bạn ít nhất vài lần không. Nếu có, mình đang là kiểu bạn mà người mới làm cha mẹ thầm cảm ơn.
Câu hỏi thường gặp
Bạn thân mới sinh con thì bao lâu nên đến thăm?
Nên nhắn mừng ngay nhưng để bạn chọn ngày thăm, thường sau vài tuần khi mẹ và bé đã ổn. Mỗi nhà một nếp, có nhà hạn chế khách trong tháng đầu, nên hỏi trước là chắc nhất.
Đi thăm bạn mới sinh nên mang gì?
Những thứ giúp cả nhà đỡ việc như đồ ăn nấu sẵn, trái cây gọt sẵn, hoặc làm giùm việc vặt. Hỏi trước món người mẹ đang ăn được, và có thể thêm một món nhỏ riêng cho bạn thay vì thêm đồ cho bé.
Thăm em bé sơ sinh cần lưu ý gì?
Không đến khi đang ho, sốt hay sổ mũi, rửa tay ngay khi vào nhà, không hôn hay chạm vào mặt bé, và làm theo những điều nhà bạn dặn. Ngồi ngắn và về trước khi bố mẹ bé mệt.
Nói gì với bạn thân nam vừa làm bố?
Hỏi về chính bạn như giấc ngủ, chuyện đi làm, và ghi nhận bạn đang làm bố tốt. Người bố mới thường bị quên trong các buổi thăm và ít được ai hỏi han.
Ngồi chơi nhà bạn mới sinh bao lâu là vừa?
Khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút. Khi bé bắt đầu quấy hoặc bạn có vẻ mệt, đứng dậy về và nhắn lại sau, bạn sẽ thoải mái mời mình lần sau.
Không đến thăm được thì có sao không?
Không sao, nhắn mừng, gửi đồ ăn qua người khác hoặc qua dịch vụ giao hàng, và hẹn đến khi tiện. Một tin nhắn hỏi thăm sau một tháng, lúc khách đã thưa, nhiều khi còn được nhớ hơn buổi thăm ngày đầu.